ΟΙ ΔΙΩΓΜΟΙ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 1^Ο ΑΙΩΝΑ μ.Χ.

   Οι ρωμαϊκές αρχές εχθρεύονταν ιδιαίτερα το Χριστιανικό κίνημα, και κατά συνέπεια άρχισαν να διώκουν άγρια τους Χριστιανούς με ποικίλλες αφορμές. Το σημαντικότερο αίτιο της έχθρας των ρωμαϊκών αρχών εναντίον των Χριστιανών ήταν η απειλή που υποτίθεται ότι αποτελούσε ο Χριστιανισμός για τη Ρωμαϊκή κοινωνία. Ο Χριστιανισμός ήταν μια θρησκεία που είχε απήχηση ιδιαίτερα στους αδύναμους, τους ξένους υπηκόους της αυτοκρατορίας και τους δούλους. Δίδασκε μια νέα μορφή ανθρωπίνων σχέσεων η οποία ερχόταν σε αντίθεση με το κοινωνικό σύστημα της αυτοκρατορίας. Στις εκκλησίες(χριστιανικές κοινότητες), όλοι οι άνθρωποι θεωρούνταν ίσοι, ανεξαρτήτως καταγωγής,  οικονομικής κατάστασης και φύλου. Οι Χριστιανοί κήρυτταν με ζήλο και επιμονή για ένα άνθρωπο ‘βασιλιά’ και ‘Κύριο’(τον Ιησού Χριστό) και την επερχόμενη βασιλεία του που θα ακολουθούσε τη συντέλεια του κόσμου, πράγμα που ακουγόταν σαν επανάσταση με σκοπό τη κατάλυση του Ρωμαϊκού κράτους. Επιπλέον, οι χριστιανοί προσηλύτιζαν ραγδαία τους ειδωλολάτρες, κάνοντας πολλούς να απορρίψουν τη πατροπαράδοτη εθνική θρησκεία.

Αργότερα, κάτι που ‘έριξε λάδι στη φωτιά’ ήσαν οι φήμες που διαδίδονταν για τις μυστικές συναντήσεις των Χριστιανών, των οποίων ο σκοπός ήταν ασαφής και δυσνόητος για τους εθνικούς. Παρεξηγώντας τη Θεία Ευχαριστία, εκείνοι διέδιδαν ότι οι χριστιανοί κατανάλωναν σάρκα και αίμα νηπίων, κάνοντας τα λεγόμενα «θυέστεια δείπνα». Επίσης διέδιδαν ότι οι χριστιανοί έκαναν αιμομιξίες κι έπαιρναν μέρος σε σεξουαλικά όργια, τις λεγόμενες «οιδιποδείους μίξεις». Αφορμή για τη φήμη αυτή ήταν το γεγονός ότι οι Χριστιανοί αλληλοαποκαλούνταν ‘αδελφοί’, ακόμα κι αν ήταν σύζυγοι. Συν τοις άλλοις κατηγορούσαν τους χριστιανούς για μαγεία. Αυτές οι φήμες βρήκαν μεγάλη απήχηση, επειδή ταίριαζαν απόλυτα με την αντίληψη των Ρωμαίων ότι οι Χριστιανοί είναι κακοί άνθρωποι και θέλουν να καταστρέψουν το κόσμο.

 

Ο πρώτος διωγμός των Χριστιανών επί Νέρωνος (64μ.Χ.)

Αφορμή του 1^ου διωγμού που εξαπολύθηκε στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία εναντίον των Χριστιανών ήταν η μεγάλη πυρκαϊά που κατέστρεψε τη Ρώμη το 64μ.Χ. Υπαίτιός της ήταν ο ίδιος ο αυτοκράτορας Νέρων. Πιστευόταν πως έβαλε φωτιά για να ικανοποιήσει τα αισθητικά του γούστα. Όπως και να ‘χει, παίρνοντας την ευκαιρία που του δόθηκε, ξαναέκτισε τα κατεστραμμένα τμήματα της Ρώμης σε ελληνικό ρυθμό. Τότε, για να καταπνίξει την αληθινή φήμη που ήθελε τον ίδιο υπεύθυνο για τη φωτιά, απέδωσε την ευθύνη της στους Χριστιανούς, εκμεταλλευόμενος την εικόνα που είχαν οι Ρωμαίοι εθνικοί για εκείνους. Όσοι ομολογούσαν ότι είναι χριστιανοί θανατώνονταν με αφάνταστα σαδιστικούς τρόπους κάτω από το βλέμμα χιλιάδων Ρωμαίων.  Όσοι πάλι αρνούνταν ότι ήταν χριστιανοί και θυσίαζαν στα είδωλα, γλύτωναν. Οι τελευταίοι ονομάζονται πεπτωκότες ή λιβελλοφόροι.

O Δομιτιανός(81-96μ.Χ.), εξαπέλυσε το 2^ο  διωγμό κατά των Χριστιανών. Τότε καθιερώθηκαν κι άλλοι τρόποι μαρτυρικού θανάτου, όπως ο τηγανισμός, ο βρασμός, το ξύσιμο της σάρκας με ειδικά ξυράφια, ο άγριος ξυλοδαρμός, το κλείσιμο σε σακιά με γάτες ή με φίδια, ο πνιγμός, η σύνθλιψη, το τρύπημα με λόγχες(λογχισμός) ή με βέλη, το δέσιμο σε τροχό με μαχαίρια, κ.ά. Ο Τραϊανός (98-117μ.Χ.) ακολούθησε τη μια κάπως πιο ήπια πολιτική. Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του, συλλαμβάνονταν μόνο όσοι ήταν γνωστοί ως Χριστιανοί.

 

ΜΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ για το διωγμό επί Νέρωνος:

 

1. Σουετώνιος De Vita Caesarum, Nero XVI.2 “[…]afflicti suppliciis Christiani, genus hominum superstitionis nouae et maleficae[…]”

Δηλαδή: «υπέστησαν τιμωρίες οι Χριστιανοί, άνθρωποι νέας και κακοποιού δεισιδιμονίας».

 

2. Τάκιτος Annales XLIV. “[…]ergo abolendo rumori Nero subdidit reos et quaesitissimis poenis adfecit quos per flagitia invisos vulgus Christianos appellabat. auctor nominis eius Christus Tiberio imperitante per procuratorem Pontium Pilatum supplicio adfectus erat; repressaque in praesens exitiabilis superstitio rursum erumpebat, non modo per Iudaeam, originem eius mali, sed per urbem etiam quo cuncta undique atrocia aut pudenda confluunt celebranturque. igitur primum correpti qui fatebantur, deinde indicio eorum multitudo⁺ ingens haud proinde in crimine incendii quam odio humani generis convicti⁺ sunt⁺. et pereuntibus addita ludibria, ut ferarum tergis contecti laniatu canum interirent, aut crucibus adfixi aut flammandi, atque ubi defecisset dies in usum nocturni luminis urerentur. hortos suos ei spectaculo Nero obtulerat et circense ludicrum edebat, habitu aurigae permixtus plebi vel curriculo insistens. unde quamquam adversus sontis et novissima exempla meritos miseratio oriebatur, tamquam non utilitate publica sed in saevitiam unius absumerentur”

Δηλαδή: «Έτσι, λοιπόν, για να καταπνίξει τη φήμη[του εμπρησμού της Ρώμης από τον Νέρωνα, του οποίου η διήγηση αρχίζει από το εδάφιο 15.38], ο Νέρων κατηγόρησε και τιμώρησε με τον πιο σκληρό τρόπο μια τάξη ανθρώπων που ήσαν μισητοί για τα ελλατώματά τους, τους οποίους το πλήθος ονόμαζε Χριστιανούς. Ο Χριστός, από τον οποίον πήραν το όνομά τους, είχε εκτελεστεί με εντολή του επιτρόπου(procuratorem) Ποντίου Πιλάτου, όταν αυτοκρατόρευε ο Τιβέριος. Η ολέθρια αυτή δεισιδαιμονία στην αρχή ελεγχόταν, για να ξεσπάσει ολόφρεσκη, όχι στην Ιουδαία, αλλά στην ίδια τη Ρώμη, όπου όλα τα τρομερά κι αισχρά πράγματα μαζεύονται και βρίσκουν πατρίδα. Άρχισαν λοιπόν να συλλαμβάνουν εκείνους οι οποίοι δήλωναν ένοχοι, κι έπειτα με την υπόδειξη αυτών πλήθος υπερμεγέθες καταδικάστηκε, όχι τόσο με τη κατηγορία του εμπρησμού της πόλης, όσο με τη κατηγορία του μίσους κατά της ανθρωπότητας. Εμπαιγμοί κάθε λογής προστέθηκαν στους θανάτους τους. Καλυμμένοι με τομάρια ζώων, ξεσκίζονταν από σκυλιά και χάνονταν, ή καρφώνονταν σε σταυρούς, ή καταδικάζονταν ση πυρά και καίγονταν ως νυκτερινός φωτισμός σαν σωνόταν το φως της ημέρας. Ο Νέρων προσέφερε τους κήπους του για το θέαμα, και παρουσίαζε έναν αγώνα στον ιππόδρομο, ενώ ο ίδιος μπλεκόταν με το πλήθος ντυμένος σαν ηνίοχος, ή στεκόταν πάνω σε ένα άρμα. Έτσι, ακόμη και για εγκληματίες που άξιζαν μια ακραία και υποδειγματική τιμωρία, υπήρχε κάποια συμπόνια΄ καθώς φαινόταν πως δεν καταστρέφονταν εκείνοι για το δημόσιο καλό, αλλά για να χορτασθεί η κακία ενός ανθρώπου.»

 

Ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος(Historia Naturalis XVII. 1), o Σουετώνιος(De Vita Caesarum, Nero XXXVIII) και ο Δίων ο Κάσσιος(LXII. 18) αποδίδουν ΕΥΘΕΩΣ στο Νέρωνα την ευθύνη της πυρκαγιάς του 64μ.Χ., η οποία στάθηκε αφορμή του διωγμού.

 

Ας ασχοληθούμε με κάποιους αποστόλους που υπέφεραν ή και μαρτύρησαν ακόμα λόγω της πίστης τους στο Κύριό μας Ιησού Χριστό. Ας εξετάσουμε και τις παλαιότερες πηγές που αναφέρουν τα μαρτύρια των αποστόλων αυτών. Θα ήταν αφάνταστο να στηρίζονταν αναφορές τόσων συγγραφέων στα τα μαρτύρια των αποστόλων σε αβάσιμους μύθους,  ενώ ήσαν ακόμη ζωντανοί άνθρωποι που είχαν δει με τα μάτια τους τούς αποστόλους ή κοντινοί απόγονοι των ανθρώπων αυτών.

 

ΟΙ ΔΩΔΕΚΑ ΑΠΟΣΤΟΛΟΙ

 

α) Πέτρος

Είναι ΑΔΙΑΜΦΗΣΒΗΤΗΤΟ γεγονός ότι ο απόστολος Πέτρος μαρτύρησε επί Νέρωνος στη Ρώμη πάνω σε σταυρό, πράγμα που μας δείχνει η ΟΜΟΦΩΝΙΑ τόσων και τόσων πηγών της εποχής.

 

Πηγές:

 

1. Α’ Επιστολή Πέτρου ε’/5 13: «Ασπάζεται υμάς η εν Βαβυλώνι συνελεκτή καί Μάρκος ο υιός μου.»

  

Στην αρχαία χριστιανική γραμματεία, Βαβυλών ονομάζεται η Ρώμη. Έτσι, έχουμε εδώ μια μαρτυρία της παρουσίας του Πέτρου στη Ρώμη.

 

2.  Κλήμεντος Ρώμης, Προς Κορινθίους Επιστολή, V 1-4. «Αλλ’ ίνα τών αρχαίων υποδειγμάτων παυσώμεθα, έλθωμεν επί τούς έγγιστα γενομένους αθλητάς΄ λάβωμεν τής γενεάς ημών τά γενναία υποδείγματα. Διά ζήλον καί φθόνον οι μέγιστοι καί δικαιότατοι στύλοι εδιώχθησαν καί έως θανάτου ήθλησαν. Λάβωμεν πρό οφθαλμών ημών τούς αγαθούς αποστόλους΄ Πέτρον, ός διά ζήλον άδικον ουχ ένα ουδέ δύο αλλά πλείονας υπήνεγκε πόνους, καί ούτω μαρτυρήσας επορεύθη εις τόν οφειλόμενον τόπον τής δόξης.»

 

Ο άγιος Κλήμης ήταν συνεργάτης του αποστόλου Παύλου(Προς Φιλιππησίους δ/4 3), και αργότερα επίσκοπος Ρώμης. Άρα ήταν ΑΥΤΟΠΤΗΣ μάρτυρας του μαρτυρίου των αποστόλων Πέτρου και Παύλου. Μάλιστα θεωρείται ότι μαρτύρησε ο ίδιος. Ρίχθηκε στη θάλασσα με μιαν άγκυρα δεμένη στο λαιμό του, σύμφωνα με μαρτυρία αρχαίων συγγραφέων όπως ο Ρουφίνος. Η επιστολή αυτή είναι το μόνο βέβαιο έργο του αγίου Κλήμεντος. Θεωρείται ότι γράφτηκε το 97μ.Χ., και κατείχε σπουδαία θέση στην αρχαία εκκλησία. Αυτό μαρτυρείται και από τον Ευσέβιο(Εκκλησιαστική Ιστορία 3.16).

Ένας κουτοπόνηρος άθεος, ο Steven Carr, στο σάιτ του, γράφει το εξής «The Greek word martyria means 'testimony'. Just look in any translation of the New Testament. 'Martyoreo' means I testify. It is never used to mean 'martyr' in the New Testament. See , for example, John 18:37.». Ισχυρίζεται δηλαδή ότι το ρήμα μαρτυρώ σημαίνει μονάχα ‘δίνω μαρτυρία’ για κάτι, και ποτέ δεν δηλώνει μαρτυρικό θάνατο. Για να στηρίξει το αφελές επιχείρημά του, μας δίνει ως παράδειγμα το εδάφιο Ιω. ιη’/18 37.            

Το εν λόγω εδάφιο αναφέρει «[...]ίνα μαρτυρήσω τή αληθεία[...]». Αλλά ας ασχοληθούμε και με άλλα παρόμοια παραδείγματα. Στο εδάφιο Ιω. κα’/21 24 διαβάζουμε «[...]ο μαρτυρών περί τούτων[...]». Αντίθετα, ο άγιος Κλήμης χρησιμοποιεί τη μετοχή μαρτυρήσας μόνη της. Δεν γράφει μαρτυρήσας περί..., ή μαρτυρήσας τώ/τή... Άρα εννοεί ότι ο Πέτρος μαρτύρησε, δηλαδή υπέστη μαρτυρικό θάνατο.

 

3. Προς Ιάκωβον Επιστολή, 1. Αναφέρει ότι ο Πέτρος ήλθε στη Ρώμη, όπου διά της βίας αντάλλαξε τη παρούσα ζωή με την αιώνια.

 

Το έργο αυτό ανήκει στα λεγόμενα κλημέντια, έργα δηλαδή που έχουν αποδοθεί στον άγιο Κλήμεντα Ρώμης.  Χρονολογείται στα τέλη του 1^ου αιώνα.

 

4.      Κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο, 21/κα' 18-19: «18 αμήν αμήν λέγω σοι, ότε ής νεώτερος, εζώννυες σεαυτόν καί περιεπάτεις όπου ήθελες΄ όταν δέ γηράσης, εκτενείς τάς χείράς σου, καί άλλος σε ζώσει, καί οίσει όπου ου θέλεις 19 τούτο δέ είπε σημαίνων ποιώ θανάτω δοξάσει τόν Θεόν, καί τούτω ειπών λέγει αυτώ΄ ακολούθει μοι.»

Δηλαδή: 18 Αληθώς, αληθώς σου λέω, όταν ήσουν νεώτερος έζωνες  μόνος σου τον εαυτόν σου και βάδιζες όπου ήθελες. Αλλά όταν θα γεράσεις θα απλώσεις τα χέρια σου και άλλος θα σε ζώσει και θα σε φέρει εκείνος σε μέρος όπου δεν θέλεις. 19 Ο Κύριος λοιπόν είπε τούτο σημαίνων με ποιον είδος θανάτου θα δοξάσει ο Πέτρος τον Θεόν. Και αφού είπε τούτο, λέει στο Πέτρο: ακολούθα με. 

 

Όχι μόνο ο Χριστός προφητεύει το μαρτύριο του Πέτρου, αλλά και ο Ιωάννης που συνέγραψε το Ευαγγέλιό γύρω στο 90μ.Χ. επιβεβαιώνει ότι ο Πέτρος όντως μαρτύρησε. Και ο άγιος Ιωάννης αναφέρει το μαρτύριο του Πέτρου, με ένα τρόπο που υπονοεί ότι εκείνο ήταν κοίνη γνώση την εποχή εκείνη.

 

5. Ανάληψη του Ησα'ί'α, 4.2-4.3. O Ησα'ί'ας (υποτίθεται ότι) προφητεύει πως ο βασιλιάς του κόσμου, ο δολοφόνος της μητέρας του (δηλ. ο Νέρων που δολοφόνησε τη μητέρα του την Αγριππίνα) θα κυνηγήσει το σπόρο που έσπειραν οι 12 μαθητές του Ηγαπημένου, και ένας από τους 12 (δηλ. ο Πέτρος) θα πέσει στα χέρια του.

 

Το απόκρυφο(ψευδεπίγραφο) αυτό έργο γράφτηκε γύρω στις αρχές του 2^ου αιώνα μ.Χ. (το αργότερο). Αυτό φαίνεται από το ότι ο άγιος Ιουστίνος (περ. 110 - 165) καθώς και ο Τερτυλλιανός (περ. 155 - 220) αναφέρουν τη παράδοση ότι ο προφήτης Ησα'ί'ας πριονίσθηκε, η οποία προέρχεται από το έργο αυτό.

 

Βλ.  M. A. Knibb, The Old Testament Pseudepigrapha, vol. 2, pp. 149-150.

Το κείμενο θα το βρείτε στην εξής σελίδα:

http://www.earlychristianwritings.com/text/ascension.html

 

6. Επιστολή του Διονυσίου Κορίνθου στη ρωμαϊκή εκκλησία, η οποία αναφέρει το μαρτύριο των αποστόλων Πέτρου και Παύλου. Βλ. απόσπασμα Ευσεβίου.

 

Ο Διονύσιος ήταν επίσκοπος Κορίνθου και συνέγραψε μεταξύ 165 και 175μ.Χ.

 

7. Απόσπασμα από τον διάλογο Γαϊου-Πρόκλου. Ο Γάιος αναφέρει τους τάφους(«τρόπαια») των αποστόλων Πέτρου και Παύλου στη Ρώμη. Βλ. απόσπασμα Ευσεβίου.

 

Ο Γάιος, ένας ρωμαίος πρεσβύτερος επί πάπα Ζεφυρίνου(περ. 199-217μ.Χ.), συνέγραψε μιαν απάντηση στον Φρύγα μοντανιστή Πρόκλο.

Ο Carr γράφει σχετικά «This is very late and says nothing other than that Christians had built shrines to Peter and Paul, a century or more after the events in question.». Δηλαδή προσπαθεί να μας πείσει πως η αναφορά αυτή απλώς μαρτυρεί ότι κατά το δεύτερο αιώνα υπήρχαν ναοί του Πέτρου και του Παύλου.

Τα ‘τρόπαια’ ΔΕΝ είναι ναοί, αλλά μνήματα, σημεία νίκης/δόξας. Εάν υπήρχαν μνήματα των αποστόλων Πέτρου και Παύλου στη Ρώμη, αυτό δεν σημαίνει πως εκείνοι πέθαναν εκεί;;;  Και το μαρτύριο για τον χριστιανό δεν είναι νίκη, δόξα;;; Άρα το λογικό είναι να συμπεράνουμε ότι τα ‘τρόπαια’ των αποστόλων στη Ρώμη είναι τα σημάδια της νίκης τους(του μαρτυρικού θανάτου) εκεί.

 

8. Αγίου Ειρηναίου(2^ος αι.), Κατά Αιρέσεων 3.1.1., 3.3.2, 3.3.3. Αναφέρει τη παρουσία των αποστόλων Πέτρου και Παύλου στη Ρώμη.

 

9. Μουρατόριος Κανών, απόσπασμα: "Lucas optime theofile conprindit quia sub praesentia eius singula gerebantur sicuti et semote passionem Petri evidenter declarat"

Δηλαδή: Ο Λουκάς(στις Πράξεις των Αποστόλων) κάνει περίληψη των γεγονότων που συνέβησαν στη παρουσία του, όπως κάνει φανερό και από την παράλειψη του μαρτυρίου του Πέτρου.

 

Ο Μουρατόριος Κανών(Canon Muratori) είναι ένας κατάλογος(κανών) των βιβλίων της Καινής Διαθήκης, ο οποίος συντάχτηκε γύρω στο 200μ.Χ. Ο L.A. Muratori (1672-1750) τον ανακάλυψε σε ένα χειρόγραφο του 8^ου αιώνα από την Αμβροσιανή Βιβλιοθήκη του Μιλάνου, και το εξέδωσε το 1740. Βρέθηκαν το 1897 κι άλλα 4 αποσπάσματα σε 4 χειρόγραφα του 11^ου-12^ου αιώνα από το Μοντεκασσίνο.

 

10. Οι Πράξεις του Πέτρου, XXXIII-XLI(«Το Μαρτύριο του Πέτρου»). Αναφέρει πως ο Πέτρος σταυρώθηκε ανάποδα.

 

Το έργο αυτό γράφτηκε γύρω στο 200μ.Χ. ή λίγο νωρίτερα στα ελληνικά. Σύμφωνα με τη Στιχομετρία του Νικηφόρου, αποτελούνταν από 2.750 στίχους, αλλά μέχρι σήμερα έχουν διασωθεί μόνον αποσπάσματα. Σήμερα έχουμε:

Α) Ένα χειρόγραφο από το 4^ο με 5^ο αιώνα, όπου υπάρχει ένα τμήμα του έργου στα Κοπτικά.

Β) Ένα λατινικό χειρόγραφο του 7^ου αιώνα που βρέθηκε στο Vercelli, όπου υπάρχει ένα μεγάλο τμήμα του έργου (συμπεριλαμβανομένου και του Μαρτυρίου).

Γ) Δυο καλά ελληνικά χειρόγραφα, άλλα και λατινικά, κοπτικά, σλαβονικά, συριακά, αρμενικά, αραβικά και αιθιοπικά χειρόγραφα, όπου υπάρχει το Μαρτύριο.

Δ) Διάφορες αναφορές(πχ. Αγίου Αυγουστίνου, Contra Adiamantium xvii. 5)

 

Βλ.  M.R. James, The Apocryphal New Testament. Oxford: Clarendon Press, 1924; The Anchor Bible Dictionary, v. 5, p. 267.

Δείτε κι αυτές τις ιστοσελίδες:

http://www.earlychristianwritings.com/actspeter.html

http://www.earlychristianwritings.com/text/actspeter.html

 

11. Οι Πράξεις των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου.

 

Οι απόκρυφες αυτές Πράξεις γράφτηκαν κατά τους πρώτους αιώνες μ.Χ. Αναφέρουν ότι ο Παύλος αποκεφαλίσθηκε και ο Πέτρος σταυρώθηκε ανάποδα, εφόσον ενώ τον έφερναν στον σταυρό είπε ότι του άξιζε να σταυρωθεί ανάποδα. Επίσης αναφέρει ότι οι απόστολοι Πέτρος και Παύλος πέθαναν στις 29 Ιουνίου.

 

Το κείμενο θα το βρείτε στις εξής ιστοσελίδες:

http://www.newadvent.org/fathers/0815.htm, http://wesley.nnu.edu/noncanon/acts/actptnpl.htm, http://people.bu.edu/dklepper/RN242/peterandpaul.html

 

12. Τερτυλλιανού(περ.155-220) De Praescriptione Haereticorum, 36. Αναφέρει ότι ο Πέτρος σταυρώθηκε στη Ρώμη.

 

13. Τερτυλλιανού Scorpiace, 15.3. Αναφέρει ότι ο Πέτρος σταυρώθηκε από το Νέρωνα.

 

14. Τερτυλλιανού Περί  του Βαπτίσματος, 5. Αναφέρει ότι δεν υπάρχει διαφορά μεταξύ αυτού με το οποίο ο Ιωάννης βάπτιζε στον Ιορδάνη και ο Πέτρος βάπτιζε στον Τίβερη. ΣΗΜΕΙΩΣΗ Ρ.Π.: Ο ποταμός Τίβερης διασχίζει τη Ρώμη.

 

15. Τερτυλλιανού Κατά Μαρκίωνος, 4.5. Αναφέρει ότι οι απόστολοι Πέτρος και Παύλος σφράγισαν το Ευαγγέλιο με το αίμα τους.

 

16. Ωριγένους(περ.185-254), Εις τήν Γένεσιν 3. Αναφέρει τη σταύρωση του Πέτρου στη Ρώμη. Βλ. μαρτυρία Ευσεβίου.

 

17. Ιππολύτου Ρώμης, Περί των ΙΒ’ Αποστόλων[εν Migne P.G. 10, 952-953]: «Πέτρος  μεν εν Πόντω, καί Γαλατία, καί Καππαδοκία, καί Βητανία, καί Ιταλία, καί Ασία, κηρύξας τό Ευαγγέλιον, ύστερον από Νέρωνος εν Ρώμη σταυρούται κατά κεφαλής ούτως αυτού αξιώσαντος παθείν».

 

Ο άγιος Ιππόλυτος ήταν πολυγραφότατος επίσκοπος Ρώμης στις αρχές του 3^ου αιώνα μ.Χ., ο οποίος μαρτύρησε γύρω στο 235.

 

18. Πέτρου Αλεξανδρείας, Κανονική Επιστολή, Κανων 9ος. Αναφέρει ότι ο απόστολος Πέτρος ρίχθηκε στη φυλακή και σταυρώθηκε στη Ρώμη.

 

Ο άγιος Πέτρος, επίσκοπος Αλεξανδρείας μαρτύρησε στις αρχές του 4^ου αιώνα δι’αποκεφαλισμού. Μάλιστα, πάνω στη Κανονική Επιστολή του, έχουν κάνει ερμηνευτικά σχόλια και ο Μαλαλάς(6^ος αι.) και ο Βαλσάμων(12^ος αι.).

 

19. Ευσεβίου Εκκλησιαστική Ιστορία 2.25: «Κραταιουμένης δ’ ήδη τώ Νέρωνι τής αρχής, εις ανοσίους οκείλας επιτηδεύσεις, κατ’ αυτής ωπλίζετο τής εις τόν τών όλων θεόν ευσεβείας. Γράφειν μέν ούν οίός τις ούτος γεγένηται τήν μοχθηρίαν, ου τής παρούσης γένοιτ’ αν σχολής’ πολλών γε μήν τά κατ’αυτόν ακριβεστάταις παραδεδωκότων διηγήσεσιν, πάρεστιν ότω φίλον, εξ αυτών τήν σκαι΄τητα τής τανδρός εκτόπου καταθεωρήσαι μανίας, καθ’ήν ου μετά λογισμού μυρίων όσων απωλείας διεξελθών, επί τοσαύτην ήλασε μιαιφονίαν, ως μηδέ τών οικειοτάτων τε καί φιλτάτων επισχείν, μητέρα δέ ομοίως καί αδελφούς καί γυναίκα σύν καί άλλοις μυρίοις τώ γένει προσήκουσιν τρόπον εχθρών  καί πολεμίων ποικίλαις θανάτων ιδέαις διαχρήσασθαι. Ενέδει δ’άρα τοίς πάσι καί τουτ’ επιγραφήναι αυτώ, ως άν πρώτος αυτοκρατόρων τής εις τό θείον ευσεβείας πολέμιος αναδειχθείη. Τούτου πάλιν ο Ρωμαίος Τερτυλλιανός ώδέ πως λέγων μνημονεύει

    «εντύχετε τοίς υπομνήμασιν υμών, εκεί ευρήσετε πρώτον Νέρωνα τούτο τό δόγμα, ηνίκα μάλιστα εν Ρώμη, τήν ανατολήν πάσαν υποτάξας, ωμός ήν εις πάντας, διώξαντα. Τοιούτω τής κολάσεως ημών αρχηγώ καυχώμεθα. Ο γάρ ειδώς εκείνον νοήσαι δύναται ως ουκ άν, ει μή μέγα τι αγαθόν ήν, υπό Νέρωνος κατακριθήναι.»[Τερτυλλιανού, Απολογητικός 5 ]

    Ταύτη γούν ούτος, θεόμαχος εν τοίς μάλιστα πρώτος ανακηρυχθείς, επί τάς κατά τών  αποστόλων επήρθη σφαγάς. Παύλος δή ούν επ’αυτής Ρώμης τήν κεφαλήν αποτμηθήναι καί Πέτρος ωσαύτως ανασκολοπισθήναι κατ’αυτόν ιστοριούνται, καί πιστούταί γε τήν ιστορίαν η Πέτρου καί Παύλου εις δεύρο κρατήσασα επί τών αυτόθι κοιμητηρίων πρόσρησις, ουδέν δέ ήττον εκκλησιαστικός ανήρ, Γάϊος όνομα, κατά Ζεφυρίνον Ρωμαίων γεγονώς επίσκοπον΄ ός δή Πρόκλω τής κατά Φρύγας προϊσταμένω γνώμης εγγράφως διαλεχθείς, αυτά δή ταύτα περί τών τόπων, ένθα τών ειρημένων αποστόλων τά ιερά σκηνώματα κατατέθειται φησίν «εγώ δέ τά τρόπαια τών αποστόλων έχω δείξαι . εάν γάρ θελήσης απελθείν επί τόν Βασικανόν ή επί τήν οδόν τήν Ωστίαν, ευρήσεις τά τρόπαια τών ταύτην ιδρυσαμένων τήν εκκλησίαν.» ως δέ κατά τόν αυτόν άμφω καιρόν εμαρτύρησαν, Κορινθίων επίσκοπος εγγράφως Ρωμαίοις ομιλών, ώδε παρίστησιν «ταύτα καί υμείς διά τής τοσαύτης νουθεσίας τήν από Πέτρου καί Παύλου φυτείαν γεννηθείσαν Ρωμαίων τε καί Κορινθίων συνεκεράσατε. Καί γάρ άμφω καί εις τήν ημετέραν Κόρινθον φυτεύσαντες ημάς ομοίως εδίδαξαν, ομοίως δέ καί εις τήν Ιταλίαν ομόσε διδάξαντες εμαρτύρησαν κατά τόν αυτό καιρόν.» καί ταύτα δέ, ως άν έτι μάλλον πιστωθείη τά τής ιστορίας».

Εκκλησιαστική Ιστορία 3.1.2-3.1.3 : «[...]Πέτρος  δ’εν Πόντω καί Γαλατία καί Βιθυνία Καππαδοκία τε καί Ασία κεκηρυχέναι τοίς [εκ] διασποράς Ιουδαίοις έοικεν’ ός καί επί τέλει εν Ρώμη γενόμενος, ανεσκολοπίσθη κατά κεφαλής, ούτως αυτός αξιώσας παθείν[...] ταύτα Ωριγένει κατά λέξιν εν τρίτω τόμω τών εις τήν Γένεσιν εξηγητικών είρηται.»

Εκκλησιαστική Ιστορία 3.2.: «Τή δέ Ρωμαίων εκκλησία μετά τήν Παύλου καί Πέτρου μαρτυρίαν πρώτος κληρούται τήν επισκοπήν Λίνος[...]»»

 

20. Αγίου Ιερωνύμου, De Viris Illustribus, 1. Μεταξύ άλλων, γράφει ότι ο Πέτρος σταυρώθηκε ανάποδα (σύμφωνα με δική του επιθυμία) στη Ρώμη από το Νέρωνα.

 

Το λείψανο του αγίου Πέτρου

 

    Θεωρείται πως έχει βρεθεί ο τάφος και το λείψανο του αποστόλου Πέτρου. Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και μετά, έγιναν αρχαιολογικές ανασκαφές κάτω από την αγία Τράπεζα της σημαρινής βασιλικής του αγίου Πέτρου. Αποκαλύφθηκε όχι μόνο το κτίσμα του Μ.Κωνσταντίνου προς τιμήν του αγίου Πέτρου, αλλά και, ακριβώς από κάτω, ένα ταφικό μνημείο του 2^ου αιώνα περιστοιχισμένο από κόκκινους τοίχους. Φαίνεται ότι το τελευταίο είναι το «τρόπαιο» του αποστόλου Πέτρου στο Βατικανό, το οποίο αναφέρεται από τον Γάιο! Σε ένα κομμάτι γύψου από το κόκκινο τοίχο παρατηρήθηκε η επιγραφή «ΠΕΤΡ[ΟΣ] ΕΝΙ»(δηλ. «Ο Πέτρος βρίσκεται εδώ μέσα»).

 

Αυτό οδήγησε την ιταλίδα αρχαιολόγο και επιγραφολόγο Margherita Guarducci σε κάποια οστά στα οποία δεν είχαν δώσει ιδιαίτερη προσοχή οι ανασκαφείς. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της, ήταν θαμμένα ακριβώς εκεί όπου θα περίμενε να έχει θαφτεί το λείψανο του Πέτρου. Όταν εξετάστηκαν ιατροδικαστικά, διαπιστώθηκε ότι τα οστά άνηκαν σε ένα άντρα με ύψος 5 πόδια και 5 ίντσες, ρωμαλέο, με ηλικία περίπου 60 με 70 ετών. Είναι δεδομένο ότι σε αυτή την ηλικία είχε μαρτυρήσει ο Πέτρος. Δείγματα χώματος πάνω στα οστά ταίριαζαν με τη θέση όπου ήταν θαμμένα σύμφωνα με τη Guarducci. Παράλληλα, κομμάτια πορφυρού υφάσματος με χρυσές κλωστές που βρέθηκαν κοντά στα οστά, ανταποκρίνονται στο πορφυρό ύφασμα με τα οποία τυλίχτηκαν τα οστά για την επανενταφή τους επί Μ.Κων/νου.

 

Βλ.Ian Wilson, The Bible is History. London: Weidenfield & Nicolson, 1999. (pp.237-239)

 

    Επίσης, έχει βρεθεί στη Ρώμη ένα μπρούτζινο μετάλλιο από τα τέλη του 2^ου έως τις αρχές του 3^ου αιώνα μ.Χ., το οποίο απεικονίζει κεφαλές αποστόλων. Σήμερα βρίσκεται στο Χριστιανικό Μουσείο της Βιβλιοθήκης του Βατικανού. Ο Πέτρος απεικονίζεται με στρογυλωπό κεφάλι, πυκνά κατσαρά μαλλιά και γένεια. Η ταφόπλακα του εξάχρονου Άσελλου, η οποία χρονολογείται στο 4^ο αιώνα και προέρχεται από τη Ρώμη, απεικονίζει και αυτή τις κεφαλές των αποστόλων Πέτρου και Παύλου.

                       

β)Ανδρέας

Είναι δεδομένο ότι μαρτύρησε πάνω σε σταυρό στη Πάτρα, όπως μας μαρτυρούν ομόφωνα οι πηγές.

 

Πηγές που βρήκα για το μαρτύριο του αγίου Ανδρέου:

 

1. Ιππολύτου Ρώμης, Περί των ΙΒ’ Αποστόλων: «Ανδρέας, Σκύθαις, Θράκαις κηρύξας, εσταυρώθη εν Πάτραις τής Αχαϊας επί ελαίας όρθιος, καί θάπτεται εκεί».

 

2. Πράξεις του Ανδρέου

 

Το απόκρυφο αυτό έργο γράφτηκε μεταξύ του 150 και του 200μ.Χ., και ήταν ιδιαίτερα δημοφιλές ανάμεσα στους αιρετικούς Εγκρατίτες και Ωριγενιστές, όπως μαθαίνουμε από τον άγιο Επιφάνιο. Δεν διασώζεται ακέραιο το πρωτότυπο κείμενο, μα έχουμε:

Α) Το έργο του αγίου Γρηγορίου της Τουρ(περ.538-594) Liber de miraculis, μια περίληψη των Πράξεων αυτών. Στο τμήμα 36 περιγράφεται ο σταυρικός θάνατος του αγίου Ανδρέου.

Β) Τον κοπτικό πάπυρο του 4^ου αιώνα Utrecht I, απόσπασμα που αντιστοιχεί στο τμήμα 18 της περίληψης του Γρηγορίου της Τουρ.

Γ) Χειρόγραφο του 10^ου-11^ου αιώνα από το Βατικανό(Gr. 808), όπου υπάρχουν κάποια τμήματα του έργου.

Δ) Αρμενικά και ελληνικά χειρόγραφα, όπου υπάρχει το Μαρτύριο(τελικό μέρος που παρουσιάζει τη σταύρωση του Ανδρέα), καθώς και άλλα αποσπάσματα.

 

Βλ. M.R. James, The Apocryphal New Testament. Oxford: Clarendon Press, 1924; The Anchor Bible Dictionary, v. 1, p. 246.

Δείτε κι αυτές τις ιστοσελίδες:

http://www.earlychristianwritings.com/actsandrew.html

http://www.earlychristianwritings.com/text/actsandrew.html

http://www.ntcanon.org/Acts_of_Andrew.shtml

 

3. Πράξεις και Mαρτύριον του Αγίου Αποστόλου Ανδρέου.

 

Οι απόκρυφες αυτές Πράξεις διηγούνται τη παραμονή του αγίου στη Πάτρα και τη σταύρωσή του. Στην αρχή του έργου, βλέπουμε ότι συγγραφείς του έργου είναι διάκονοι και πρεσβύτεροι που είδαν όλα αυτά με τα μάτια τους και τα γράφουν στις υπόλοιπες εκκλησίες.

 

Το κείμενο θα το βρείτε στις εξής ιστοσελίδες:

http://www.ccel.org/fathers2/ANF-08/anf08-95.htm , http://wesley.nnu.edu/noncanon/acts/actand2.htm

 

4. Θεοδωρήτου Κύρου, Εις τον Ψαλμόν ρις’. Αναφέρει ότι ο Ανδρέας κήρυξε στην Ελλάδα.

 

5. Αγίου Γαυδεντίου Βρεσκίας(τέλη 4^ου αιώνα), Sermo 17. Aναφέρει ότι ο Ανδρέας πέθανε στην Πάτρα.

 

6. Αγίου Ιερωνύμου, Επιστολή LIX(ad Marcellam). Αναφέρει ότι ο Ανδρέας ήταν στην Αχαϊα.

 

7. Ημερολόγιο της Καρχηδόνας, απόσπασμα: 29 Νοεμβρίου.[Εορτή] του αγίου Ανδρέου, αποστόλου και μάρτυρος.

 

Το ημερολόγιο συντάχθηκε τον 6^ο μ.Χ. αιώνα.

 

Βλ.  J.B. de Rossi and L. Duchesne (ed.), Acta Sanctorum 65: Novembris II.1. Brussels, 1894; Duval, Y. Loca Sanctorum Africae: Le culte des martyrs en Afrique du IVe au VIIe siècle. École Francaise de Rome, 1982

Δείτε κι αυτή την ιστοσελίδα:

www.ucc.ie/milmart/carthage.html

 

8. Νικηφόρου Καλλίστου(1256-1335), Εκκλησιαστική Ιστορία 2.35: «Καί ούτος[ο Ανδρέας] τώ σταυρώ προσήλωται, υπό τού Αιγεάτου[ο Αιγεάτης ήταν ηγεμόνας της Πάτρας], έγκλημά τι επαγαγόντος, ότι περ τήν γαμετήν αυτού Μαξιμίλλαν καί τόν αδελφόν Στρατοκλέα Χριστώ προσαγάγει τήν εκείνου βδελυξάμενος δυσέβειαν.»

 

Το λείψανο του αγίου Ανδρέου

 

    Το λείψανο του αγίου Ανδρέα θάφτηκε από το Στρατοκλή και τη Μαξιμίλλα κοντά στο τόπο του μαρτυρίου. Επί Κωνσταντίου Β’, ο οποίος εξετέλεσε επιθυμία του πατέρα του Μ.Κων/νου, κατόπιν πολλών δυσχερειών(διότι οι Πατρινοί δεν ήθελαν να αποχωριστούν το θησαυρό τους), το λείψανο μεταφέρθηκε μέσα σε πολυτελή θήκη με την επιγραφή «θησαυρός Πατρέων» στην Κωνσταντινούπολη τον Μάιο του 357μ.Χ. (Φιλοστοργίου, Εκκλησιαστική Ιστορία 3.2, Ιερωνύμου, De Viris Illustribus, 7.)και κατατέθηκε με πολλές τιμές στο ναό των Αγίων Αποστολων.

Γνωστό είναι ότι οι αυτοκράτορες του Βυζαντίου και οι Πατριάρχες την Πόλεως για ευλογία έστελναν λείψανα αγίων, συνοδευόμενα από χρυσόβουλα για βεβαίωση, σε Μονές, Νούς, Ιδρύματα, εξέχοντα πρόσωπα κλπ.

Η αγία Κάρα του αποστόλου Ανδρέου πιθανώς επί του αυτοκράτορος Βασιλείου Α’ του Μακεδόνος(867-884) επιστράφηκε ως δώρο στους Πατρινούς και φυλάχθηκε στο ναό του αποστόλου Ανδρέου. Το υπόλοιπο λείψανο που βρισκόταν στο ναό των Αγίων Αποστόλων κλάπηκε από τον καρδινάλιο Πέτρο, λεγάτο του Πάπα Ινοκκεντίου Γ’ και μεταφέρθηκε στο ναό του Αγίου Ανδρέου της Αμάλφης το Μάιο του 1208.

Το έτος 1460 ο Θωμάς Παλαιολόγος, ηγεμόνας της Πάτρας και αδελφός του εθνομάρτυρος αυτοκράτορος Κωνσταντίνου ΙΑ’, εγκατέλειψε τη Πάτρα πιεζόμενος από τους Οθωμανούς Τούρκους. Μαζί του πήρε και την αγία Κάρα του αποστόλου, την οποία χάρισε και στον φίλο του Βησσαρίωνα. Ο Βησσαρίων την παρέδωσε στον Πάπα Πίον Β’, ο οποίος με μεγάλες τιμές την κατέθεσε στη Βασιλική του Αγίου Πέτρου στις 11 Απριλίου του 1462.

Στις 26 Σεπτεμβρίου 1964, ο Πάπας Παύλος ΣΤ’ επιστράφηκε στη Πάτρα, ύστερα από πολλές προσπάθειες του Μητροπολίτου Πατρών κ.κ. Κωνσταντίνου, ο οποίος την κατέθεσε και πάλι στο Ναό του Αγίου Ανδρέου, όπου και βρίσκεται σήμερα.

 

 

Στα Περατάτα της Κεφαλλονιάς, στην Ιερά Μονή Αγίου Ανδρέου φυλάσσεται το δεξιό πόδι του Αγίου Ανδρέου. Μάλιστα, υπάρχει η οπή του καρφιού από τη σταύρωσή του. Θεωρείται ότι το λείψανο έφτασε στο Μοναστήρι το 17^ο αιώνα, όταν το έφερε η κόρη του αξιωματούχου της Ουγγροβλαχίας Ζώτου Τζιγάρα, η Ρωζάνη, η οποία εν συνεχεία εμόνασε στη Μονή με το όνομα Ρωμύλα. Στις 14 Ιανουαρίου 1973 έγινε αυτοψία και επιστημονική περιγραφή του λειψάνου από τον ιατρό κο. Γεράσιμο Πεντόγαλο. Ιδού το πρακτικό:

 

γ)Ιωάννης ο Θεολόγος και Ευαγγελιστής

Κανείς δεν έχει αμφισβητήσει ότι υπέστη κακουχίες και εξορίστηκε στη Πάτμο επειδή πίστευε στο Χριστό προς το τέλος του 1ου αιώνα και κοιμήθηκε εν ειρήνη στην Έφεσο. Επιπλέον, κάποιες πηγές αναφέρουν και βασανισμούς και απόπειρες θανάτωσης με μαρτυρικό τρόπο.

 

Πηγές:

 

1. Αποκάλυψις Ιωάννου α'/1 9: «Εγώ Ιωάννης, ο αδελφός υμών καί συγκοινωνός εν τή θλίψει καί βασιλεία καί υπομονή εν Ιησού Χριστώ, εγενόμην εν τή νήσω τή καλουμένη Πάτμω διά τόν λόγον τού Θεού καί διά τήν μαρτυρίαν Ιησού Χριστού».

 

2. Αγίου Ιππολύτου, Περί των IB’ Αποστόλων 9-12: «Ιωάννης δέ εν Ασία υπό Δομετιανού τού βασιλέως εξορισθείς εν Πάτμω τή νήσω, εν ή καί τό Ευαγγέλιον συνεγράψατο, καί τήν αποκάλυψιν εθεάσατο, επί Τραϊανού εκοιμήθη εν Εφέσω΄ ού τό λείψανον ζητηθέν ουχ ευρέθη.»

 

3. Ευσεβίου, Εκκλησιαστική Ιστορία 3.1, 3.17, 3.23. Βλέπουμε ότι ο Ιωάννης κήρυξε στην Ασία, εξορίστηκε από το Δομιτιανό στη Πάτμο, και μετά το θάνατο εκείνου, επέστρεψε στην Έφεσο, όπου και πέθανε.

 

4. Αγίου Ιερωνύμου, De Viris Illustribus, 9. Γράφει μεταξύ άλλων ότι ο Ιωάννης εξορίστηκε στη Πάτμο, όπου και έγραψε την Αποκάλυψη, κατά τη διάρκεια του διωγμού που εξαπέλυσε ο Δομιτιανός το 14ο χρόνο από το Νέρωνα.

 

5. Πράξεις του Αγίου Αποστόλου και Ευαγγελιστού Ιωάννου του Θεολόγου.

 

Ένα απόκρυφο έργο που αναφέρει μεταξύ άλλων ότι ο Ιωάννης συνελήφθη κατόπιν εντολής του Δομιτιανού και αναγκάσθηκε να πιει δηλητήριο. Διατηρήθηκε με τη χάρι του Αγίου Πνεύματος, και μη πιστεύοντας στα μάτια του ο αυτοκράτορας, έδωσε το δηλητήριο σε άλλο κατάδικο, ο οποίος τότε πέθανε. Ο Ιωάννης τότε τον ανέστησε και εξορίστηκε στη Πάτμο. Για ολόκληρο το κείμενο: http://www.catholic-forum.com/saints/stj13001.htm.

 

 

δ)Ιάκωβος, υιός Ζεβεδαίου

Οι  Πράξεις των Αποστόλων, αλλά και άλλες πηγές υποστηρίζουν ότι θανατώθηκε υπό Ηρώδου.

 

Πηγές:

 

1. Πράξεις των Αποστόλων ιβ'/12 1-2: «Κατ' εκείνον δέ τόν καιρόν επέβαλεν Ηρώδης ο βασιλεύς τάς χείρας κακώσαί τινας τών από τής εκκλησίας. Ανείλε δέ Ιάκωβον τόν αδελφόν Ιωάννου μαχαίρα.»

 

2. Ιππολύτου Ρώμης, Περί τών ΙΒ’ Αποστόλων, 13-14: «Ιάκωβος αδελφός αυτού εν τή Ιουδαία κηρύσσων, υπό Ηρώδου τού τετράρχου αναιρείται μαχαίρα, καί θάπτεται εκεί.»

 

3. Ευσεβίου Εκκλησιαστική Ιστορία 2.9 και 3.5. Βλέπουμε στο πρώτο χωρίο ότι ένας από τους φύλακες μαρτύρησε μαζί με τον απόστολο, συγκινούμενος από το θάρρος του.

 

          ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Τυχόν ισχυρισμός ότι δεν μετράνε οι μαρτυρίες των πατέρων για το μαρτύριο του Ιακώβου γιατί απλώς βασίζονται στις Πράξεις των αποστόλων είναι αβάσιμος. Το ότι ο Ιάκωβος θάφτηκε εκεί δεν το αναφέρει η Αγία Γραφή, άρα θα το ήξερε από μόνος του ο Ιππόλυτος. Επίσης οι λεπτομέρειες της ιστορίας που μας αναφέρει ο Ευσέβιος δεν είναι από την Αγία Γραφή, άρα θα την ξέρει από ΑΛΛΟΥ.

 

ε)Φίλιππος

Σταυρώθηκε ανάποδα στην Ιεράπολη της Φρυγίας.

 

Πηγές:

 

1.      Ιππολύτου Ρώμης, Περί τών ΙΒ’Αποστόλων, 15-16: «Φίλιππος εν Φρυγία κηρύξας, εν Ιεραπόλει εσταυρώθη κατά κεφαλής επί Δομετιανού, καί θάπτεται εκεί».

 

2.      Απόσπασμα από επιστολή του επισκόπου Εφέσου Πολυκράτη προς τον πάπα Βίκτωρα, η οποία γράφτηκε μεταξύ 189-198μ.Χ. Βλ. μαρτυρία Ευσεβίου.

 

3.      Απόσπασμα από τον διάλογο Γαϊου-Πρόκλου. Ο αιρετικός Πρόκλος αναφέρει ότι ο Φίλιππος είναι θαμμένος στην Ιεράπολη. Βλ. μαρτυρία Ευσεβίου.

 

4.      Οι Πράξεις του Φιλίππου

 

Αυτό το απόκρυφο έργο, μεταξύ άλλων, αναφέρει ότι όταν ο απόστολος προσηλύτισε τη σύζυγο του Ρωμαίου κυβερνήτη, εκείνος διέταξε να σταυρωθεί ανάποδα σε ένα δέντρο απέναντι από ειδωλολατρικό ναό.

 

      Το κείμενο θα το βρείτε στις εξής ιστοσελίδες:

      http://www.newadvent.org/fathers/0818.htm

http://www.ccel.org/fathers2/ANF-08/anf08-92.htm#P7670_2355418

 

5.      Ευσεβίου, Εκκλησιαστική Ιστορία 3.31.1-4 «Παύλου μέν ούν καί Πέτρου τής τελευτής ό τε χρόνος καί ο τρόπος καί πρός έτι τής μετά τήν απαλλαγήν τού βίου τών σκηνωμάτων αυτών καταθέσεως ο χώρος ήδη πρότερον ημίν δεδήλωται΄ τού δέ Ιωάννου τά μέν τού χρόνου ήδη πως είρηται, τό δέ γε τού σκηνώματος αυτού χωρίον εξ επιστολής Πολυκράτους(τής δ’εν Εφέσω παροικίας επίσκοπος ούτος ήν) επιδείκνυται, ήν Ουίκτορι Ρωμαίων επισκόπω γράφων, ομού τε αυτού καί Φιλίππου μνημονεύει τού αποστόλου τών τε τούτου θυγατέρων ώδέ πως

«καί γάρ κατά τήν Ασίαν μεγάλα στοιχεία κεκοίμηται΄ άτινα αναστήσεται τή εσχάτη ημέρα τής παρουσίας τού κυρίου, εν ή έρχεται μετά δόξης εξ ουρανού καί αναζητήσει πάντας τού αγίους, Φίλιππον τών δώδεκα αποστόλων, ός κεκοίμηται εν Ιεραπόλει καί δύο θυγατέρες αυτού γεγηρακυίαι παρθένοι καί η ετέρα αυτού θυγάτηρ, εν αγίω πνεύματι πολιτευσαμένη εν Εφέσω αναπαύεται΄ έτι δέ καί Ιωάννης, ο επί τού στήθους τού κυρίου αναπεσών, ός εγενήθη ιερεύς τό πέταλον πεφορεκώς καί μάρτυς καί διδάσκαλος, ούτος εν Εφέσω κεκοίμηται.»

ταύτα καί περί τής τώνδε τελευτής΄ καί εν τώ Γαϊου δέ, ού μικρώ πρόσθεν εμνήσθημεν, διαλόγω Πρόκλος, πρός όν εποιείτο τήν ζήτησιν, περί τής Φιλίππου καί τών θυγατέρων αυτού τελευτής, συνάδων τοίς εκτεθείσιν, ούτω φησίν

«μετά τούτον προφήτιδες τέσσαρες αι Φιλίππου γεγένηνται εν Ιεραπόλει τή κατά τήν Ασίαν΄ο τάφος αυτών εστιν εκεί καί ο τού πατρός αυτών.»

 

στ)Βαρθολομαίος (ταυτίζεται με τον Ναθαναήλ)

Κήρυξε στην Ινδία (δηλ. στην Αρμενία), όπου και μαρτύρησε.

 

Πηγές:

 

1. Ιππολύτου Ρώμης, Περί τών ΙΒ’ Αποστόλων: «Βαρθολομαίος δέ Ινδοίς, οίς καί τό Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον εκδεδωκώς, εσταυρώθη κατά κεφαλής, καί θάπτεται εν Αλλανώ τής μεγάλης Αρμενίας.»

 

2. Το Μαρτύριο του Αγίου και Ενδόξου Αποστόλου Βαρθολομαίου.

 

Αυτό το απόκρυφο έργο, αναφέρει μεταξύ άλλων ότι ο απόστολος κήρυξε στην Ινδία και αποκεφαλίστηκε από τον βασιλιά Αστρέγη.

     

     Το κείμενο θα το βρείτε στην εξής ιστοσελίδα:

http://www.newadvent.org/fathers/0825.htm  

 

3. Ευσεβίου Εκκλησιαστική Ιστορία 5.10.: «Ηγείτο δέ τηνικαύτα τής τών πιστών αυτόθι διατριβής ανήρ κατά παιδείαν επιδοξότατος, όνομα αυτώ Πάνταινος, εξ αρχαίου έθους διδασκαλείου τών ιερών λόγων παρ’αυτοίς συνεστώτος’ ό καί εις ημάς παρατείνεται καί πρός τών εν λόγω καί τή περί τά θεία σπουδή δυνατών συγκροτείσθαι παρειλήφαμεν, εν δέ τοίς μάλιστα κατ’εκείνο καιρού διαλάμψαι λόγος έχει τό δεδηλωμένον, οία καί από φιλοσόφου αγωγής τών καλουμένων Στωϊκών ωρμημένον. τοσαύτην δ’ούν φασίν αυτόν εκθυμοτάτη διαθέσει προθυμίαν περί τόν θείον λόγον ενδείξασθαι, ως καί κήρυκα τού κατά Χριστόν ευαγγελίου τοίς επ’ανατολής έθνεσιν αναδειχθήναι, μέχρι καί τής Ινδών στειλάμενον γής. ήσαν γάρ, ήσαν εις έτι τότε πλείους ευαγγελισταί τού λόγου, ένθεον ζήλον αποστολικού μιμήματος συνεισφέρειν επ’αυξήσει καί οικοδομή τού θείου λόγου προμηθούμενοι’ ών είς γενόμενος καί ο Πάνταινος, καί εις Ινδούς ελθείν λέγεται, ένθα λόγος ευρείν αυτόν προφθάσαν τήν αυτού παρουσίαν τό κατά Ματθαίον ευαγγέλιον πρά τισιν αυτόθι τόν Χριστόν επεγνωσκόσιν, οίς Βαρθολομαίον τών αποστόλων ένα κηρύξαι αυτοίς τε Εβραίων γράμμασι τήν τού Ματθαίου καταλείψαι γραφήν, ήν καί σώζεσθαι εις τόν δηλούμενον χρόνον. ό γε μήν Πάνταινος επί πολλοίς κατορθώμασι τού κατ’ Αλεξάνδρειαν τελευτών ηγήται διδασκαλείου, ζώση φωνή καί διά συγγραμμάτων τούς τών θείων δογμάτων θησαυρούς υπομνηματιζόμενος.»