Από επικές αποτυχίες σε επική λύτρωση.  Κανένα περιστατικό δεν είναι τόσο πολύ «κατεστραμένο» ώστε να μην επικρατήσει η λύτρωση του Θεού.

***

Η Γένεσις 19 αφηγείται δύο αλληλένδετες ιστορίες για τον Λωτ και τις κόρες του, οι οποίες δύο είναι αρκετά σκανδαλώδεις. Στην πρώτη, ο Λωτ - ανιψιός του Αβραάμ - καλωσορίζει δύο αγγέλους που έχουν έρθει στα Σόδομα με ανθρώπινη μορφή. Τους προστατεύει από έναν βίαιο όχλο, αλλά εντελώς σοκαριστικά προσφέρει τις κόρες του για να τους κατευνάσει. Αργότερα, οι κόρες του τον μεθάνε και διαπράττουν αιμομιξία μαζί του, γεννώντας δύο έθνη που θα γίνονταν μελλοντικοί εχθροί των υιών του Ισραήλ.

Ο Λωτ και ο Όχλος

Η πρώτη ιστορία που αφορά τον Λωτ και τις κόρες του ξεκινά με τον Λωτ να κάθεται στην πύλη των Σοδόμων - μια θέση ηγετική της κοινότητας - πράγμα που σημαίνει ότι ο Λωτ ένιωθε άνετα με τη θέση του αυτή ανάμεσα στους ανθρώπους της πόλης. Όταν φτάνουν εκεί οι δύο άγγελοι, σηκώνεται, υποκλίνεται και επιμένει να μείνουν στο σπίτι του (Γένεση 19:1-2) Διστάζουν, αλλά τελικά συμφωνούν.

Η επιμονή του αντικατοπτρίζει την αρχαία αξία της φιλοξενίας, στην Εγγύς Ανατολή γενικά και ειδικότερα την μεταγενέστερη εβραϊκή αξία, όπου η φιλοξενία επισκεπτών ήταν ιερό καθήκον, υπερτερώντας της προσωπικής άνεσης και απόλαυσης. Η επιμονή του Λωτ να προτρέπει τους αγγέλους παρά την άρνησή τους (Γέν. 19:3)  δείχνει την δέσμευσή του σε αυτόν τον κώδικα.

Ο Λωτ ζούσε - και ήταν βαθιά ενσωματωμένος - μέσα στην κοινωνία των Σοδόμων για περίπου δύο δεκαετίες, όταν ο Θεός έκρινε την πόλη. Αυτό το χρονικό διάστημα καθιστά την ιδιότητά του ως πρεσβύτερου της πόλης (καθισμένος στην πύλη της πόλης στη Γένεση 19:1) απολύτως εύλογη, και προσθέτει και στην τραγωδία της ιστορίας του, αφού ήταν ένας δίκαιος άνθρωπος του οποίου η μακρά έκθεση σε έναν κακό πολιτισμό είχε θέσει σε κίνδυνο την ηθική του κρίση (Β ́ Πέτρου 2:7).

Το πρόβλημα ξεκινά όταν οι άνδρες των Σοδόμων περικυκλώνουν το σπίτι του Λωτ την νύχτα, απαιτώντας να «έχουν σχέσεις» με τους καλεσμένους (Γένεση 19:4-5).

Το εβραϊκό ρήμα ידע (yada, «γνωρίζω») υποδηλώνει σεξουαλική πρόθεση, παραβίαση της φιλοξενίας και των δεσμών της κοινότητας. Ο Λωτ παρακαλεί, «Παρακαλώ, αδελφοί μου, μην ενεργείτε πονηρά» (Γένεση 19:7) τους λέει, χρησιμοποιώντας το εβραϊκό אחי (achai, «αδελφοί μου») για να επικαλεστεί κοινές αξίες, τις οποίες ο όχλος όμως απορρίπτει. Στην συνέχεια, διαβάζουμε σοκαρισμένοι (τουλάχιστον σαν σύγχρονοι αναγνώστες), πως ο Λωτ προσφέρει τις δύο παρθένες κόρες του, λέγοντας στους συγκεντρωμένους άνδρες της πόλης: «Κάντε σε αυτές ό,τι θέλετε. μόνο μην κάνετε τίποτα σε αυτούς τους ανθρώπους, επειδή έχουν έρθει κάτω από τη σκέπη της στέγης μου» (Γένεση 19:8).

Η εβραϊκή φράση צל קרתי (tzail k'ra'ti, «καταφύγιο της στέγης μου») υπογραμμίζει την ιερή προστασία των επισκεπτών, όμως η προσφορά του Λωτ αποκαλύπτει ένα ανησυχητικό γεγονός: εκτιμά τη σεξουαλική ασφάλεια των ξένων πάνω από αυτή των θυγατέρων του.

Η εβραϊκή φράση בָנוֹת, אֲשֶׁר לֹא-יָדְעוּ אִישׁ (banot asher lo yad'u ish, «κόρες, που δεν γνώρισαν άνδρα») τονίζει την αγνότητά τους, κάνοντας την προσφορά του Λωτ αιφνιδιαστική. Υποδηλώνει πως τις θεωρεί ιδιοκτησία για να τις ανταλλάξει για την ασφάλεια των επισκεπτών. Η κίνηση του Λωτ, αν και θαρραλέα και τολμηρή κατά ένα τρόπο, δυστυχώς οδηγήθηκε πολιτιστικά σε έναν άλλο. Οι άγγελοι επεμβαίνουν, τυφλώνοντας τον όχλο. Αυτό σώζει τον Λωτ και τις κόρες του, αλλά αναμφίβολα αφήνει μετέωρο το τραύμα της σχέσης τους.

Οι άγγελοι τότε προειδοποιούν τον Λωτ για την καταστροφή των Σοδόμων, λέγοντας: «Η κραυγή τους έγινε τόσο μεγάλη μπροστά στον Κύριο» (Γένεση 19:13). Το εβραϊκό זעקה (za'aqah, «κραυγή») υποδηλώνει την εκτεταμένη και αφόρητη αδικία τους. Ο Λωτ προσπαθεί να προειδοποιήσει τους γαμπρούς του, αλλά αυτοί δεν τον ακούν, πράγμα που δείχνει ότι δεν τον σέβονται (Γένεση 19:14). Όταν διστάζει να φύγει, οι άγγελοι αρπάζουν αυτόν, την σύζυγό του και τις κόρες του, και προωθήθηκαν από «την συμπόνια του Κυρίου», πιθανότατα προς τον τόπο του Αβραάμ, τον θείο του (Γένεση 19:16). Η φωτιά και το θειάφι αμέσως μετά καταστρέφουν τα Σόδομα και την Γομόρρα (Γένεση 19:24-25).

Καθώς συνέβαιναν όλα αυτά, ο Αβραάμ συνέχισε να φιλοξενεί τον επικεφαλής της περιοδεύουσας ομάδας που η Αγία Γραφή αναφέρει ως τον ίδιο τον Κύριο (Γένεση 18:2, 13).

Ο Λωτ και οι κόρες του

Αφού κατέφυγε στην Σηγώρ, ένας έντρομος Λωτ καταφεύγει σε μια ορεινή σπηλιά (Γένεση 19:30). Οι κόρες του, πιθανώς νιώθοντας προδομένες από τον πατέρα τους, ισχυρίζονται ψευδώς: «Δεν υπάρχει άνδρας στην γη εδώ για να έχει σχέσεις μαζί μας» (Γένεση 19:31). Μεθάνε τον Λωτ και κοιμούνται μαζί του, πρώτα η μεγαλύτερη κόρη, και μετά η νεώτερη (Γένεση 19:32-35). Η εβραϊκή φράση לא ידע (lo yada, «δεν γνώριζε») επαναλαμβάνεται, για να τονίσει την άγνοια του Λωτ. Πιο σημαντικά, η λέξη ידע (yada, «γνωρίζω»), που σημαίνει τόσο την γνωστική όσο και την σεξουαλική «γνώση», απηχεί την απόπειρα ομοφυλοφιλικού βιασμού των καλεσμένων του, και τονίζει την προηγούμενη αποτυχία του Λωτ να προστατεύσει τις κόρες του (Γένεση 19:4-5). Και οι δύο κόρες του γεννούν γιους, τον Μωάβ και τον Βεν-αμμί, οι οποίοι γίνονται πρόγονοι των Μωαβιτών και των Αμμωνιτών (Γένεση 19:36–38).

Η λανθασμένη λογική των κοριτσιών - την διατήρηση της οικογενειακής τους γραμμής - παραλληλίζεται με την προηγούμενη προτεραιότητα του Λωτ στο κοινωνικό καθήκον έναντι της οικογένειας. Οι ενέργειές τους αντιστρέφουν τους ρόλους: Ο Λωτ, όταν είναι πρόθυμος να τους θυσιάσει, γίνεται το υποτιμημένο αντικείμενο του σχεδίου τους. Αυτή η αντιστροφή υποδηλώνει ένα κύκλο προδοσίας που έχει τις ρίζες του στο τραύμα των Σοδόμων, όπου οι κόρες μιμούνται την προθυμία του Λωτ να χρησιμοποιήσει την οικογένεια για να επιβιώσουν.

Παρά τα ελαττώματα του Λωτ στη Γένεση 19, 2, ο Πέτρος στο 2:7-8 τον αποκαλεί «δίκαιο Λωτ», τον απελπισμένο από την κακία των Σοδόμων. Η δίκαιη ψυχή του βασανιζόταν από τις άνομες πράξεις των κατοίκων - γεγονός που έδειχνε μια ηθική συνείδηση που τον ξεχώριζε από τους γείτονές του. Η φιλοξενία του Λωτ προς τους αγγέλους, αν και ατελής, αντανακλά μια θεοσεβή αρετή. Η διάσωσή του υπογραμμίζει την Χάρη του Θεού για όσους συμβιβάσθηκαν μεν, αλλά προσανατολίσθηκαν προς την δικαιοσύνη. Σε αντίθεση με τη διαφθορά των Σοδόμων, η σχετική δικαιοσύνη του Λωτ, που ενισχύεται από την μεσολάβηση του Αβραάμ, υπογραμμίζει το θεϊκό έλεος.

Η Καινή Διαθήκη παρουσιάζει τον Λωτ ως παράδειγμα της εκ Θεού λύτρωσης των ευσεβών από τις δοκιμασίες, δίνοντας έμφαση στην λύτρωση πάνω από την τελειότητα - θέμα που ολοκληρώνεται με την μεταμορφωτική Χάρη του Ιησού Χριστού.

Επική λύτρωση

Κάτι πραγματικά εξαίσιο συμβαίνει όταν η ιστορία του Θεού ξετυλίγεται περαιτέρω. Η επαίσχυντη αιμομιξία που περιγράφεται στην Γένεση 19 θα οδηγήσει στη γέννηση ενός έθνους Μωαβιτών, το οποίο μια μέρα θα παράγει τη Ρουθ τη Μωαβίτισσα για τον Ισραήλ και ολόκληρο τον κόσμο! Γιατί θα γίνει η προγιαγιά του βασιλιά Δαβίδ και τελικά του ίδιου του Ιησού Χριστού. Το αποτέλεσμα θα είναι μια βαθιά απόδειξη της Χάρης του Θεού και απόλυτη απόδειξη ότι, με τον Θεό μας, δεν υπάρχουν ανεπανόρθωτες καταστάσεις ή άνθρωποι.

Σε σύγκριση με τον Λωτ, ο Ιησούς ενσαρκώνει μια αυτοθυσιαστική αγάπη που προστατεύει τους ευάλωτους ενώ δεν θυσιάζει τους άλλους. Αντιθέτως, ο Ιησούς θυσιάζεται για να σώσει τους άλλους. Ο Λωτ πρόσφερε τις κόρες του στον όχλο. Ο Χριστός πρόσφερε τον εαυτό Του στον Σταυρό. Η ιστορία του Λωτ αποκαλύπτει έναν κύκλο τραύματος και αμαρτίας. Η ιστορία του Χριστού εγκαινιάζει ένα κύκλο λύτρωσης και θεραπείας, προσφέροντας όχι κρίση αλλά αποκαταστατική Χάρη σε εκείνους που τους έχει «χαλάσει» η αμαρτία.

Συμπέρασμα

Ακόμη και στα πιο σκοτεινά κεφάλαια της Ιστορίας μας, το νήμα της λύτρωσης από τον Θεό λάμπει εκτυφλωτικά. Αυτή είναι η απόλυτη αλήθεια: ο Θεός μας ειδικεύεται στο να ξαναγράφει ιστορίες «χαλασμένες» σε ιστορίες επικής Χάριτος και λύτρωσης.

Εν Χριστώ, ο κύκλος της αμαρτίας συντρίβεται, και μάς προσφέρεται - όχι μόνο η συγχώρεση από το παρελθόν μας - αλλά ένα μέρος που είναι υφασμένο μέσα στο ένδοξο μέλλον Του. Κανένα πρόσωπο, κανένα παρελθόν και καμία κατάσταση δεν είναι έξω από την εμβέλεια της λυτρωτικής Χάρης Του.  Ούτε τα δικά σου.