Η δημόσια καταισχύνη είναι κοινός τόπος στον πολιτισμό μας. Τα παλαιότερα εργαλεία δημόσιας τιμωρίας ("κύφωνες", που κρατούσαν το σώμα κυρτό για εξευτελισμό και σωματική καταπόνηση) και η κάλυψη με πίσσα και πούπουλα έχουν μεν εξαφανιστεί, όμως η ίδια η καταισχύνη είναι τόσο σύγχρονη όσο και το διαδίκτυο.

Μάλιστα φαντάζομαι πως ορισμένοι μπορεί να θεωρούν την χρήση της γελοιοποίησης και του χλευασμού ως εγγενές μέρος της δημόσιας ζωής.  Όσοι απολαμβάνουν τις επευφημίες του πλήθους πρέπει να είναι προετοιμασμένοι να υπομένουν και τους ονειδισμούς του.  Φυσικά, για όσους ζουν ανώνυμες ζωές, μια τέτοια δημόσια καταισχύνη αφορά άλλους ανθρώπους.  Η σιωπηλή αίσθηση (και μερικές φορές όχι τόσο σιωπηλή) πως «τους άξιζε» είναι μια παράξενη αίσθηση φθόνου - ένα υποσύνολο της καταισχύνης.  Αυτά είναι από τα πιο σκοτεινά σημεία της δημόσιας ζωής μας.

Φυσικά, δεν υπάρχει τίποτα το νέο σχετικά με την καταισχύνη και τον φθόνο. Το ότι ο ψηφιακός μας κόσμος έχει μολυνθεί από αυτά δεν είναι παρά μια εκδήλωση μιας αρχαίας κοινωνικής μεταδοτικής αρρώστιας.  Ο φθόνος ήταν αυτός που ώθησε τον Κάϊν να σκοτώσει τον αδελφό του.  Και συνεχίζει να ωθεί φόνους, μέχρι σήμερα…

Είναι βαθύτατα σημαντικό, πως η αφήγηση του Ευαγγελίου για τα Πάθη του Χριστού περιλαμβάνει άφθονες περιγραφές της καταισχύνης και του φθόνου τα οποία διαπερνούσαν αυτό το Γεγονός.

Μάλιστα, το Ευαγγέλιο του Αγίου Μάρκου μάς επισημαίνει πως ο Χριστός «εγίνωσκε γαρ ότι δια φθόνον παραδεδώκεισαν αυτόν οι αρχιερείς» (Μάρκ.15:10).

 Έχω παρατηρήσει - όλα αυτά τα χρόνια - πως τα κείμενα για τις ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας περιέχουν πολύ περισσότερες αναφορές για την καταισχύνη και τον φθόνο (τον «χλευασμό και το φτύσιμο»), παρά για τον ιδιαίτερο πόνο του σταυρώμαστος.  Η Σταύρωση δεν αφορούσε τον πόνο (οι Ρωμαίοι είχαν πολύ πιο οδυνηρές παραλλαγές στην διάθεσή τους). Η Σταύρωση συγκεκριμένα αφορούσε την καταισχύνη, αφού την θεωρούσαν την χαμηλότερη μορφή εκτέλεσης, που άρμοζε ιδιαιτέρως σε σκλάβους.

Ο Απόστολος Παύλος είπε: «Χριστω συνεσταύρωμαι· ζω δε ουκέτι εγώ, ζη δε εν εμοί Χριστός· ό δε νυν ζω εν σαρκί, εν πίστει ζω τη του υιού του Θεού του αγαπήσαντός με και παραδόντος εαυτόν υπέρ εμού.…» (Γαλ.2:20). 

Η δική μας προσοχή τείνει να εστιάζει στον Σταυρό και τα καρφιά του.  Ωστόσο, αν η Σταύρωση είναι πρωτίστως μια πράξη δημόσιας καταισχύνης, τότε έχουμε πολύ περισσότερους –κυριολεκτικά- λόγους να συσταυρωθούμε με τον Χριστό.  Ο χλευασμός και το φτύσιμο – αν και με τις μικρότερες εκδηλώσεις τους - είναι μάλλον κοινοί σε όλους μας.

Φυσικά, υπάρχει μια πολύ αθόρυβη σταύρωση της καταισχύνης που έχουν υπομείνει πολλοί: είναι οι βασανιστικές φωνές που στοιχειώνουν την ζωή μας, ψιθυρίζοντας μέσα στο σκοτάδι. Η ύπουλη δύναμη μιας τέτοιας καταισχύνης μάς κάνει να θέλουμε να κρυβόμαστε (κάτι που είναι μέσα στην φύση της ντροπής). Επιτίθεται, περισσότερο και από τις πράξεις μας· στοχεύει καθαρά τον εαυτό μας.

Το ακούμε αυτό στα χλευαστικά λόγια που εκσφενδονίζονται στον Χριστό: «Εάν είσαι ο Υιός του Θεού, κατέβα από τον σταυρό…» Παρόμοιο χλευασμό ειπώθηκε από τον διάβολο στους πειρασμούς του Χριστού στην έρημο. «Αν με προσκυνήσεις…»

Οι χλευασμοί εντός μας παίρνουν τη δική τους μορφή – αλλά σχεδόν πάντα στοχεύουν στο «ποιοί είμαστε» ή στο «τι είδους» άτομο φανταζόμαστε ότι είμαστε. Είναι πιθανότατα η βαθύτερη πηγή πόνου στη ζωή μας.

Αν είναι αλήθεια πως «συ-σταυρωνόμαστε με τον Χριστό», τότε είναι επίσης αλήθεια πως ο Χριστός συ-σταυρώνεται «με εμάς». Η κοροϊδία και το φτύσιμο που υφιστάμεθα στο μυαλό και στη ζωή μας είναι κάτι που ο Χριστός τα έχει κάνει δικά Του. Δεν είμαστε μόνοι μας.  Αυτό βρίσκεται ακριβώς στην καρδιά της αγάπης του Θεού. Στην ποιμαντική μου εμπειρία διαχρονικά, έχω διαπιστώσει πως αμφιβάλλουμε για την αγάπη του Θεού. Είμαστε ανάξιοι (βεβαίως). Αδυνατούμε να  ανταποδώσουμε την αγάπη (βεβαίως). Υπάρχει κάτι μέσα μας, νομίζω, που μάς κάνει να δίνουμε μεγαλύτερη βαρύτητα στα λόγια και τις σκέψεις της καταισχύνης, παρά στην διαβεβαίωση της αγάπης του Θεού.

Τα μυαλά μας είναι καλωδιωμένα για την αυτοπροστασία (κάτι για το οποίο είμαστε ευγνώμονες). Ωστόσο, η ίδια καλωδίωση τείνει να δίνει μεγαλύτερη έμφαση στους κινδύνους και τις προειδοποιήσεις, παρά στην χαρά και τον εορτασμό. Ο Χριστός την γνωρίζει αυτήν ακριβώς την πτυχή της ύπαρξής μας:

«επεί ουν τα παιδία κεκοινώνηκε σαρκός και αίματος, και αυτός παραπλησίως μετέσχε των αυτών, ίνα δια του θανάτου καταργήση τον το κράτος έχοντα του θανάτου, τούτ' έστι τον διάβολον, και απαλλάξη τούτους, όσοι φόβω θανάτου δια παντός του ζην ένοχοι ήσαν δουλείας» (Εβρ. 2:14–15).

Το γνωρίζω αυτό, ιδιαίτερα στο μυστήριο της εξομολόγησης, όταν το επιτραχήλιο του ιερέα τοποθετείται πάνω από το κεφάλι μου και ακούω τα καταπραϋντικά λόγια που με βεβαιώνουν για την συγχώρεση του Θεού:

…«Θεός συγχωρήσοι σε διά της εμής αμαρτωλού χειρός, εν τη παρούση ζωή και εν τη μελλούση. Και παράστησόν σε ενώπιον του φοβερού βήματος Αυτού. Και μηδέν έτι περί των εξωμολογημένων αμαρτιών σου έχων, πορεύου εν ειρήνη».

Σκέφτομαι αυτό τον τόπο κάτω από το επιτραχήλιο ως τον «μυστικό τόπο του Υψίστου».

Ο Απόστολος Παύλος έγραψε:

«αυτό το Πνεύμα συμ-μαρτυρεί τω πνεύματι ημών ότι εσμέν τέκνα Θεού. ει δε τέκνα, και κληρονόμοι, κληρονόμοι μεν Θεού, συ-γκληρονόμοι δε Χριστού, είπερ συμ-πάσχομεν ίνα και συν-δοξασθώμεν». (Ρωμ. 8:16-17)

Υποψιάζομαι πως συχνά εξωτερικεύουμε αυτό το εδάφιο και υποθέτουμε πως αναφέρεται μόνο σε όσους υπομένουν σωματικά βασανιστήρια. Ωστόσο, η εστίασή του βρίσκεται στη έκφραση, «συν-».  Ενώνουμε μαζί Του τα βάσανά μας (ακόμη και τα ψυχικά μας βασανιστήρια που τα προκαλούμε εμείς οι ίδιοι), με μια τόσο μικρή φράση όπως: «Κύριε, ελέησον!»

Έχω επίσης διδαχθεί να προσεύχομαι, με το: «Θεέ μου, παρηγόρησέ με!»

Σε αυτά τα πράγματα, συν Χριστώ, είμαστε «περισσότερο από κατακτητές».

Ας πεθάνουμε μαζί με τον Χριστό στην Ιερουσαλήμ του νου μας, για να βασιλεύσουμε μαζί Του στην Νέα Ιερουσαλήμ της Βασιλείας Του!