Θυμάμαι την πρώτη φορά που η φράση, «…την νύχτα κατά την οποία προδόθηκε…»,  πλήγωσε την καρδιά μου. Παρακολουθούσα την βραδινή λειτουργία της Μεγάλης Πέμπτης σε μια επισκοπική ενορία όταν ήμουν φοιτητής στο κολέγιο. Υπήρχε μετάληψη, ακολουθούμενη από την «απογύμνωση του θυσιαστηρίου» που συμβόλιζε την σύλληψη και το φραγγέλωμα του Χριστού.  Όμως η φράση, «…την νύχτα κατά την οποία προδόθηκε…», με στοίχειωσε όλη την υπόλοιπη νύχτα. (Συναντήσαμε φίλους εκείνο το βράδυ για ένα γεύμα, αλλά βρήκα τον εαυτό μου τόσο αιχμαλωτισμένο από την πραγματικότητα αυτής της φράσης, που αναμφίβολα ήμουν κακή παρέα).

Μου φαίνεται ιδιαίτερα διδακτικό, που ο Απόστολος Παύλος - όταν παρέδωσε την προφορική παράδοση της Θείας Ευχαριστίας - απήγγειλε τα λόγια που τού είχαν δοθεί:

«εγώ γαρ παρέλαβον από του Κυρίου ό και παρέδωκα υμίν, ότι ο Κύριος Ιησούς εν τη νυκτί ή παρεδίδοτο έλαβεν άρτον και ευχαριστήσας έκλασε και είπε·  λάβετε φάγετε· τούτό μου εστι το σώμα το υπέρ υμών κλώμενον· τούτο ποιείτε εις την εμήν ανάμνησιν. ωσαύτως και το ποτήριον μετά το δειπνήσαι λέγων· τούτο το ποτήριον η καινή διαθήκη εστίν εν τω εμώ αίματι· τούτο ποιείτε, οσάκις αν πίνητε, εις την εμήν ανάμνησιν.»  (Α’ Κορ. 11:23-25).

Οι μελετητές πιστεύουν πως αυτή η παράδοση δόθηκε στον Απόστολο Παύλο μέσα στα πρώτα λίγα χρόνια μετά από τα γεγονότα που περιγράφει.  Προηγείται των ίδιων λέξεων μέσα στα γραπτά Ευαγγέλια κατά κάμποσες δεκαετίες.  Αυτό μάς λέει πως οι πρώτοι Χριστιανοί μνημόνευαν ξεκάθαρα πως ο Μυστικός Δείπνος του Κυρίου θεσπίστηκε στο πλαίσιο της προδοσίας.

Αυτή η πραγματικότητα μεταφέρεται και στις σημερινές Ευχαριστιακές Λειτουργίες. Προσευχόμαστε ως εξής:  «Του Δείπνου σου του μυστικού, σήμερον Υιέ Θεού, κοινωνόν με παράλαβε.  Ού μη γαρ τοις εχθροίς Σου το Μυστήριον είπω, ου φίλημα Σοι δώσω, καθάπερ ο Ιούδας. Αλλ’ ως ο ληστής ομολογώ Σοι: ‘Μνήσθητί μου Κύριε, όταν έρθεις εν τη Βασιλεία Σου’.»

Είναι μια διαρκής ανάμνηση, πως το απαίσιο μονοπάτι του Ιούδα παραμένει μια επιλογή στην ζωή μας.  Ποια είναι η φύση του πειρασμού της προδοσίας;

Συχνά σκέφτομαι πως φανταζόμαστε τους εαυτούς μας μέσα στις τάξεις των Μαθητών, και πως απλώς αποτυγχάνουμε να βρούμε κάτι ελκυστικό στις πράξεις του Ιούδα.  Ίσως έτσι νιώθουμε «ασφαλείς».  Πιθανώς - σαν τον Πέτρο – και εμείς αρνούμαστε τον Χριστό. (Φυσικά, αυτό εξελίχθηκε θετικά για τον Πέτρο).

Νομίζω πως (μάλλον όταν διευρύνουμε την κατανόησή μας μέσω του Κατά Ματθαίον κεφ. 25) αρχίζουμε να βλέπουμε να λειτουργεί ο πειρασμός του Ιούδα. Εκεί, ο Χριστός μίλησε για την ριζική ταύτισή Του (ακόμη και ένωση) με τον πεινασμένο, τον διψασμένο, τον ξένο, τον γυμνό και τον φυλακισμένο. Τολμώ να πω ότι και εμείς Τον προδίδουμε με αυτό το πρόσχημα αρκετά συχνά.

Ειδικότερα (σαν παράδειγμα), σκέφτομαι τους γυμνούς. Τίποτα δεν είναι πιο γυμνό ή ευάλωτο, από έναν άλλο άνθρωπο που τον έχουν δει μέσα στην ντροπή του (τέτοιοι αφθονούν - τόσο μεταξύ των κοντινών μας, όσο και πολλών στην δημόσια σφαίρα). Αντί να τους καλύψουμε (όπως έκαναν οι γιοί του Νώε, ή όπως αντέδρασε δημοσίως ο Χριστός ενώπιον της γυναίκας που είχε συλληφθεί για μοιχεία), συχνά τους παραδίδουμε για πολύ λιγότερα από 30 αργύρια - μερικές φορές, μόνο και μόνο για να γλιτώσουμε από λίγη ενόχληση ή ντροπή).

Το θέμα είναι πως δεν απέχουμε και πάρα πολύ από τον Ιούδα.

Η προσευχή της Εκκλησίας αντιπαραθέτει τον Ιούδα με τον ληστή στον Σταυρό. Ο «σοφός» ληστής - όπως τον αποκαλούν - αντιπροσωπεύει ένα είδος «ελάχιστης» σωτηρίας: μια προσευχή της τελευταίας στιγμής της απελπισίας (όπου υπάρχει μόνο το «σήμερα», μόνο εκείνη η στιγμή).  

Σε αυτή την ιστορία υπάρχει και η επισήμανση της ριζοσπαστικής γενναιοδωρίας και φιλοξενίας του Χριστού:  Γυμνοί, εκτεθειμένοι, ένοχοι-βάσει-κατηγορητηρίου, βρισκόμαστε κρεμασμένοι μπροστά στον Χριστό, και με έναν απλό λόγο, σε μια μόνο στιγμή, η Βασιλεία γίνεται δική μας.

Είμαστε και ο Ιούδας, και ο ληστής. Αν η Μεγάλη Εβδομάδα και το Πάσχα μας διδάσκουν κάτι, είναι να μετράμε και να βλέπουμε τον κόσμο και τον εαυτό μας στο πλαίσιο της ιστορίας του Πάσχα του Χριστού. Όπως έσπευδαν ο Θάνατος και η Ανάστασή Του προς την εκπλήρωσή τους, έτσι έσπευδαν και τα πάντα, σε όλο τον κόσμο, σε κάθε στιγμή ανά τους αιώνες, προς εκείνη τη μοναδική στιγμή. Εν Χριστώ, επί του Σταυρού, ήταν παρούσα ολόκληρη η Δημιουργία. Ο Δημιουργός ένωσε την Δημιουργία με τον εαυτό Του, μεταφέροντάς την στον Θάνατό Του, και ξανα-δημιουργώντας την στην Ανάστασή Του. Μπορούμε να δούμε κάποια τέτοια σημάδια, στις αντιδράσεις της Δημιουργίας: ο ήλιος που κρύφτηκε, η γη που σείστηκε κ.λπ.

Αυτό σημαίνει πως η αλήθεια και της δικής μας ύπαρξης βρίσκεται κρυμμένη μέσα σε εκείνη την μοναδική, ιερή στιγμή. Αν η ζωή μας όντως «…κέκρυπται συν τω Χριστω εν τω Θεω» (Κολ. 3:3), τότε κρύβεται  ακριβώς και στο πλαίσιο του Θανάτου και της Αναστάσεώς Του. Μάλιστα το πρελούδιο της κρυφής μας ζωής είναι: «απεθάνετε γαρ, και η ζωή υμών κέκρυπται συν τω Χριστω εν τω Θεω».

Το αποκορύφωμα της ζωής της Εκκλησίας βρίσκεται μέσα στα γεγονότα της Μεγάλης Εβδομάδας και του Πάσχα. Κάθε εβδομάδα είναι μια «μικρή Μεγάλη Εβδομάδα». Κάθε Κυριακή είναι ένα «μικρό Πάσχα». Μάλιστα, σε πολλές γλώσσες, το όνομα της Κυριακής είναι απλώς «Ανάσταση» (πρβλ. ρωσικά κ.λπ.).  Νηστεύουμε τις Τετάρτες και τις Παρασκευές όλο τον χρόνο, υπενθυμίζοντας την προδοσία του Ιούδα (Τετάρτη) και την Σταύρωση του Χριστού (Παρασκευή) - κάθε εβδομάδα.  Επαναλαμβάνοντας αυτές τις πρακτικές, βοηθούμε τον εαυτό μας να εστιάζει σε εκείνες τις στιγμές.  Αυτό που νομίζω πως μας διαφεύγει, είναι πως η Μεγάλη Εβδομάδα και το Πάσχα βιώνονται (ή απορρίπτονται) μέσα μας - κάθε στιγμή. Φανταζόμαστε πως υπάρχει κάποια άλλη μορφή ζωής, ενώ ποτέ δεν υπήρξε άλλη μορφή ζωής – μόνο η Πασχάλια μορφή…

Μόνο μέσα από το πρίσμα του Πάσχα βλέπουμε σωστά τον κόσμο. Μόνο με αυτόν τον τρόπο διακρίνουμε εμείς το καλό από το κακό, καθώς και τα πάντα με τον σκοπό τους. Ο άγιος Μάξιμος είχε πει: «Αυτός που κατανοεί το μυστήριο του Σταυρού, κατανοεί τα πάντα».

Πολυαγαπημένε Ιησού, αν και Σε έχουμε προδώσει και αρνηθεί επανειλημμένως, στεκόμαστε μπροστά στον Σταυρό Σου με απογυμνωμένες ψυχές, πεινώντες και διψώντες για την αγάπη και την Χάρη που επουλώνει τα πάντα.  Μην μας αφήσεις ως ξένους στο έλεός Σου, αλλά με την καλοσύνη Σου, επισκέψου μας στις φυλακές όπου μαραζώνουμε, και μνήσθητι ημών εν τη Βασιλεία Σου. Αμήν.