Ορθόδοξη Ομάδα Δογματικής Έρευνας

Κεντρική Σελίδα

Θεός και Πατέρες

Η πίστη στον Θεό Δημιουργό * Η ύπαρξη τού Θεού * Φανέρωση του Θεού εν Χριστώ * Οι εμφανίσεις του Αγγέλου Γιαχβέ στην Παλαιά Διαθήκη

Κατά Αιρέσεων Βιβλίο 5ο: Κεφ. 22.

Αποκλειστική λατρεία

τού ενός Θεού

Αγίου Ειρηναίου τής Λυών (2ος - αρχές 3ου αιώνος).

 

Πηγή: "Έλεγχος και Ανατροπή τής Ψευδωνύμου Γνώσεως", βιβλίο 5ο, κεφάλαιο 22, σε μετάφραση αρχιμ. Ειρηναίου Χατζηεφραιμίδη δ. Θ. Θεσσαλονίκη 1991.

1. Έτσι, λοιπόν, φανερά έδειξε ο Κύριος ότι ο αληθινός Κύριος και ο ένας Θεός είναι αυτός που αποσαφήνισε ο νόμος· διότι τον Θεό, που κήρυττε ο νόμος, αυτόν έδειξε ο Χριστός ως Πατέρα, τον οποίο και μόνον πρέπει να λατρεύουν οι μαθηταί του Χριστού. Και κατήργησε τον εχθρό μας με τις νομικές ρήσεις· (ο δε νόμος παραγγέλλει σε εμάς να υμνούμε τον Δημιουργό Θεό και αυτόν μόνο να λατρεύωμε[1]). Δεν πρέπει, λοιπόν, να αναζητούμε άλλον Πατέρα εκτός από αυτόν ή επάνω από αυτόν. Διότι «είς ο Θεός, ος δίκαιοι περιτομήν εκ πίστεως και ακροβυστίαν δια της πίστεως»[2]. Και αν υπήρχε κάποιος άλλος τέλειος Πατήρ επάνω από αυτόν, ουδόλως με τα λόγια του και τις εντολές του θα κατανικούσε το σατανά. Η άγνοια δεν μπορεί να διαλυθεί με άλλη άγνοια, όπως ούτε το Υστέρημα να παύση με το Υστέρημα. Εάν, λοιπόν, ο νόμος προέρχεται από την άγνοια και το Υστέρημα, πως οι ρήσεις, που περιέχονται σε αυτόν, μπόρεσαν να μας ελευθερώσουν από τη διαβολική άγνοια και να νικήσουν τον ισχυρό; Ο ισχυρός ούτε από τον μικρότερο ούτε από τον ίσο του μπορεί να νικηθεί, αλλά από αυτόν που έχει περισσότερη δύναμη. Περισσότερη, όμως, από όλα δύναμη έχει ο Λόγος του Θεού, ο οποίος στο νόμο μεν κραυγάζει: «Άκουε, Ισραήλ, Κύριος ο Θεός σου Θεός είς εστί» και: «Αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου εξ όλης της ψυχής σου»[3] και: «Τούτον προσκυνήσεις και αυτώ μόνω λατρεύσεις»[4]. Στο ευαγγέλιο, όμως, με τις ίδιες ρήσεις καταλύει την αποστασία και με τη φωνή του Πατρός κατανικά τον ισχυρό και την εντολή του νόμου την παραδέχεται ως δικά του λόγια: «Ουκ εκπειράσεις», λέγει, «Κύριον τον Θεόν σου»[5]. Διότι κατέλυσε τον εχθρό και νίκησε τον ισχυρό όχι με ξένα λόγια, αλλά με τα ίδια τα λόγια του Πατρός του.

2. Εμάς, που ελευθερωθήκαμε, με την ίδια εντολή δίδαξε, όταν πεινούμε, να περιμένωμε την τροφή που δίδει ο Θεός. Αλλά, όταν είμαστε τοποθετημένοι στο ύψος των ποικίλων χαρισμάτων ή κοσμημένοι με την υπεροχή της διακονίας, να μη έχωμε πεποίθηση στα έργα της δικαιοσύνης[6] ούτε να υπερηφανευόμαστε ούτε να πειράζωμε τον Θεό, αλλά να ταπεινοφρονούμε «εν πάσι» και να έχωμε πρόχειρο το χωρίο: «Ουκ εκπειράσεις Κύριον τον Θεόν σου»[7]. Όπως δίδαξε και ο Απόστολος: «Μη τα υψηλά φρονούντες, αλλά τοις ταπεινοίς συναπαγόμενοι» [8]. Να μη αιχμαλωτίζεσαι ούτε από τα πλούτη ούτε από την κοσμική δόξα ούτε από τη φαντασία του παρόντος αιώνος. Να ξέρης ότι πρέπει να προσκυνείς τον Κύριο τον Θεό σου και αυτόν μόνο να λατρεύεις[9] και να μη πιστεύεις σε αυτόν που ψευδώς υποσχέθηκε όσα δεν είναι δικά του, λέγοντας: «Ταύτα πάντα σοι δώσω, εάν πεσών προσκύνησης μοι»[10]. Ο ίδιος ομολογεί ότι, όταν τον λατρεύωμε και κάνωμε το θέλημα του, εκπίπτουμε από τη δόξα του Θεού. Και τι γλυκύ ή αγαθό μπορεί να πάρει αυτός που έπεσε; Ή τι άλλο μπορεί να ελπίζει και να περιμένει ένας τέτοιος, παρά το θάνατο; Σε αυτόν που έπεσε, ο θάνατος είναι πολύ κοντά. Έπειτα ούτε και εκείνα, που υποσχέθηκε, θα τα δώσει. Πώς θα δώσει σε αυτόν που έπεσε; Άλλωστε, εφ' όσον ο Θεός εξουσιάζει τους ανθρώπους και αυτόν τον ίδιο το διάβολο και αν δεν θέλη ο Πατήρ ημών που είναι στους ουρανούς, ούτε σπουργίτι δεν πέφτει στη γη[11], άρα, εκείνο που λέγει: «Ταύτα πάντα εμοί παραδέδοται, και ώ εάν θέλω δίδωμι αυτά»[12] το λέγει αλαζονευόμενος. Ούτε η κτίση είναι υπό την εξουσία του, αφού και αυτός είναι ένα από τα δημιουργήματα. Ούτε αυτός δίδει την ανθρώπινη βασιλεία στους ανθρώπους, αλλά όλα τα άλλα, και τα ανθρώπινα μαζί, ορίζονται σύμφωνα με την εντολή του Θεού και Πατρός. Ο Κύριος, όμως, λέγει ότι ο διάβολος «ψεύστης εστίν απαρχής και εν τη αληθεία ουχ έστηκεν»[13]. Εάν, λοιπόν, είναι ψεύτης και δεν στέκεται στην αλήθεια, είναι επόμενο ότι δεν έλεγε την αλήθεια, όταν έλεγε: «Ταύτα πάντα εμοί παραδέδοται και ώ εάν θέλω δίδωμι αυτά»[14], αλλά έλεγε ψέματα.

 

Σημειώσεις


1. Δευτερονόμιο 6,13· Ματθαίος 4,10· Λουκάς 4,8.

2. Ρωμαίους 3,30.

3. Δευτερονόμιο 6,4-5· Ματθαίος 22,37.

4. Δευτερονόμιο 6,13.

5. Δευτερονόμιο 6,16· Ματθαίος 4,7.

6. Τίτον 3,5.

7. Δευτερονόμιο 6,16· Ματθαίος 4,7.

8. Ρωμαίους 12,16.

9. Δευτερονόμιο 6,13· Ματθαίος 4,10.

10. Ματθαίος 4,9.

11. Ματθαίος 10,29.

12. Λουκάς 4,6.

13. Ιωάννης 8,44.

14. Λουκάς 4,6.

Δημιουργία αρχείου: 17-1-2026.

Τελευταία μορφοποίηση: 17-1-2026.

ΕΠΑΝΩ