Ορθόδοξη Ομάδα Δογματικής Έρευνας

Κεντρική Σελίδα

Πατερικά και Θεολογικά

Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος

εναντίον «σοφιστών και κυβιστών»

Τού σεβ. μητρ. Ναυπάκτου Ιεροθέου

Πηγή: Περιοδικό "Εκκλησιαστική Παρέμβαση". Τεύχος 354 - Ιανουάριος 2026.

Αναδημοσίευση από: https://www.parembasis.gr

Ο Σεβασμιώτατος στο κήρυγμά του, με την ευκαιρία τής εορτής τού αγίου Γρηγορίου τού Θεολόγου, αναφέρθηκε στην διαφορά τής θεολογίας τού αγίου Γρηγορίου και τού αιρετικού Ευνομίου ως προς την Θεότητα τού Υιού και Λόγου τού Θεού και ως προς τις προϋποθέσεις τής θεολογίας τους.

Προσδιόρισε μερικές φράσεις από τον πρώτο θεολογικό λόγο τού αγίου Γρηγορίου τού Θεολόγου. Κατηγόρησε τον Ευνόμιο ότι το μέγα μυστήριο τής θεολογίας το κάνει «τεχνύδριον», μια μικρή συλλογιστική τέχνη γι' αυτό και αυτός και οι οπαδοί του είναι «σοφισταί και κυβισταί» (σαλτιμπάγκοι) και είναι «λόγων άτοποι και παράδοξοι».

Ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος προσδιόρισε ακόμη και ποιές είναι οι προϋποθέσεις τής Ορθοδόξου θεολογίας. Ανέφερε τρεις φράσεις:

    1. «δει γαρ τω όντι σχολάσαι και γνώναι Θεόν», δηλαδή για να γνωρίση κανείς τον Θεό, πρέπει να ακολουθήση τον ιερό ησυχασμό.

    2. «Μνημονευτέον Θεού μάλλον ή αναπνευστέον», να έχη διαρκή μνήμη-προσευχή τού Χριστού περισσότερον απ' ό,τι αναπνέει.

    3. Η θεολογία είναι έργο «τών εξητασμένων και διαβεβηκότων εν θεωρία, και προ τούτων και ψυχήν και σώμα κεκαθαρμένων, ή καθαιρομένων το μετριώτατον», δηλαδή να δώση εξετάσεις στην κάθαρση τού σώματος και τής ψυχής και έπειτα να φθάση στην θεωρία τής δόξης τού Θεού, ή τουλάχιστον να αγωνίζεται για την κάθαρση.

Κατέληξε ότι δεν πρέπει απλώς να θεολογούμε (να μιλάμε για τον Θεό), αλλά να θεολογούμε με τις προϋποθέσεις τής καθάρσεως, τού φωτισμού και τής θεοπτίας, γιατί τότε η θεολογία είναι εμπειρική και ορθόδοξη. Τόνισε ότι, αν θεολογούμε χωρίς προϋποθέσεις και χωρίς γνώση τής θεολογίας τών Αγίων, τότε μιλάμε σοφιστικά και κινδυνεύει το μέγα μυστήριο τής θεολογίας να γίνη «τεχνύδριον».