203. Ποια είναι η δυνατότερη προσευχή που ενώνει τον άνθρωπο με τον Θεό;

Υπάρχουν πολλά είδη προσευχής, όπως με την γλώσσα, με τον νου και με την καρδιά.

Η υψηλότερη προσευχή είναι η προσευχή της καρδίας, που συνοδεύεται με ταπείνωση, συντριβή και δάκρυα.

Να μη αποδίδουμε περισσότερο βάρος στην προσευχή των αναγνώσεων, δηλ. στην προφορική προσευχή.

Αυτή είναι η πλέον αδύνατη προσευχή, διότι δεν ενώνει τον νου με την καρδιά. Η νοερά προσευχή είναι ανώτερη από την προφορική διότι συμμετέχει σ' αυτή και η σκέψη, δηλ. η προσοχή του νου.

Αυτός που προσεύχεται με την προσοχή της διανοίας του, σε όσα απαγγέλλει, αυτός προσεύχεται νοερά, αλλά αυτό δεν είναι η τελειότητα της προσευχής.

Οι Άγιοι Πατέρες λέγουν ότι η νοερά προσευχή είναι προσευχή με ένα πόδι, δηλ. μισή προσευχή, διότι παραμένει στο κεφάλι και δεν συμμετέχει σ' αυτή και η καρδιά.

Αλλά όταν στην προσευχή ενωθεί η καρδιά, φθάσαμε στην υψηλότερη προσευχή, που ονομάζεται καρδιακή προσευχή.

Τα σημεία ότι φθάσαμε σ' αυτό το υψηλό είδος της προσευχής είναι:

Μία δυνατή θέρμη στο μέρος της καρδιάς,

ένας παντοτινός πόθος και ζήλος για τον Θεό,

μία ανέκφραστη αγάπη για τους ανθρώπους και για όλη την κτίση,

μία απερίγραπτη πνευματική χαρά,

μία πραότης,

μία πηγή δακρύων που προκαλούν ταπείνωση και φέρνουν την αφοβία του θανάτου.

204. Ποιος είναι ο καλλίτερος διδάσκαλος της προσευχής;

Είναι αυτή η ίδια η προσευχή, όπως λέγει ο άγιος Μακάριος ο Μέγας:

"Εγώ ξέρω ότι δεν γνωρίζεις να προσεύχεσαι, αλλά προσευχήσου όπως μπορείς και συχνότερα και μόνη της η προσευχή θα σε διδάξει να προσεύχεσαι".

Συνεπώς λοιπόν, να προσευχώμεθα όπως μπορούμε και όσο συχνότερα είναι δυνατόν και βλέποντας ο Θεός τον ζήλο μας θα μας βοηθήσει να αποκτήσουμε την αληθινή προσευχή τής καρδιάς και το δώρο των δακρύων.