Ο Χριστός, όπως είπαμε την προηγούμενη Κυριακή, εμφανίσθηκε στον Ευαγγελιστή Ιωάννη στην Πάτμο, κατά την ημέρα τής Κυριακής, μέσα στην δόξα Του, εν μέσω τών λυχνιών που είναι οι Εκκλησίες, κρατώντας στο δεξί Του χέρι τα επτά αστέρια που είναι οι Επίσκοποι τών Εκκλησιών αυτών. Αυτό σημαίνει ότι οι κατά τόπους Εκκλησίες δεν είναι κάποιες ανθρώπινες οργανώσεις, ούτε κάποιο ανθρώπινο Σωματείο, αλλά είναι χρυσές λυχνίες.

Είναι χρυσές επειδή κρατούν την ορθόδοξη πίστη και είναι λυχνίες γιατί έχουν το έλεος και το Φως τού Χριστού. Οι δε υπεύθυνοι αυτών τών Εκκλησιών είναι οι Επίσκοποι που είναι αστέρια, διότι φωτίζονται από τον Ήλιο τής δικαιοσύνης, τον Χριστό και λάμπουν μεταξύ τών Χριστιανών.

Οι Επιστολές, που αποστέλλονται σε συγκεκριμένες Εκκλησίες τής Μικράς Ασίας, είναι οδηγίες, εντολές, τις οποίες πρέπει να εφαρμόζουν οι Επίσκοποι και επίσης, αναφέρονται σε θέματα που απασχολούσαν αυτές τις Εκκλησίες.

Υπάρχει μια αλληλεπίδραση μεταξύ τών Επισκόπων και τών Εκκλησιών. Έτσι, έχουμε τον Θεάνθρωπο Χριστό, τον Ευαγγελιστή Ιωάννη, που γνωρίζει τις Εκκλησίες τής Μικράς Ασίας, και τους Επισκόπους τών Εκκλησιών. Αυτό είναι το σύστημα διοικήσεως και λειτουργίας τών Εκκλησιών, όπως το βλέπουμε στην πρώτη περίοδο τής εκκλησιαστικής ζωής. Αυτό στην πορεία τού χρόνου έλαβε μια ιδιαίτερη διάρθρωση, αλλά το πνευματικό και θεολογικό περιεχόμενο πρέπει να παραμένη, που σημαίνει ότι η βάση είναι ο Χριστός μέσα στο Φως, οι Εκκλησίες είναι χρυσές-πίστη και φωτεινές-αλήθεια, και οι Επίσκοποι είναι οι άγγελοι που μεταφέρουν την αλήθεια, την πίστη, το φως στους ανθρώπους.

Κάθε Επιστολή έχει κοινά σημεία και ιδιαίτερα. Στα επόμενα κηρύγματα θα αναλυθούν τα ιδιαίτερα σημεία τής κάθε Επιστολής, αλλά εδώ θα δούμε τα κοινά σημεία που παρατηρούνται σε όλες τις Επιστολές. Γενικά, αυτό που βλέπουμε είναι ότι ισχύει για όλες τις Επιστολές ο λόγος τού Ευαγγελιστού Ιωάννη από την αρχή τού βιβλίου τής Αποκαλύψεως: «Μακάριος ο αναγινώσκων και οι ακούοντες τους λόγους τής προφητείας και τηρούντες τα εν αυτή γεγραμμένα· ο γαρ καιρός εγγύς» (Απ. α΄, 3).

Εδώ μακαρίζονται όσοι διαβάζουν και ακούνε την προφητεία, τον λόγο τού Θεού, και τηρούν όσα γράφονται σε αυτήν, δηλαδή μακαρίζονται οι «δια τών πράξεων αναγινώσκοντες και ακούοντες», που σημαίνει ότι μακαρίζονται όσοι ακούνε και εφαρμόζουν, όπως είπε ο Χριστός «ο έχων ώτα ακούειν ακουέτω» (Ματθ. ιγ΄, 9). Η φράση ότι «ο καιρός εγγύς» σημαίνει ότι πλησιάζει ο καιρός τής ελεύσεως τού Χριστού, είτε για τον καθένα χωριστά με τον θάνατό του, είτε με την ημέρα τής κρίσεως για όλους. Ύστερα από αυτήν την αρχική παρατήρηση, σε όλες τις επτά Επιστολές παρουσιάζονται πέντε κοινά σημεία που δείχνουν ότι ο Χριστός έχει την εξουσία στις κατά τόπους Εκκλησίες και παρακολουθεί την ζωή τους.

Το πρώτο κοινό σημείο είναι ότι οι παραλήπτες τών Επιστολών είναι οι «άγγελοι» τών Εκκλησιών που είναι οι Επίσκοποι. Γράφεται: «Και τω αγγέλω ... γράψον». Ο Χριστός δια μέσου τού αγγέλου-Επισκόπου διαλέγεται με την Εκκλησία, αφού υπάρχει ενότητα μεταξύ Επισκόπων και Εκκλησιών. Οι Επίσκοποι λέγονται άγγελοι, διότι, όπως οι άγγελοι μεταφέρουν το θέλημα τού Θεού στους ανθρώπους, έτσι και οι Επίσκοποι μεταφέρουν τις εντολές τού Θεού στα μέλη τών κατά τόπους Εκκλησιών. Ο άγιος Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης δίνει και μια άλλη ερμηνεία, ότι το Φως τού Τριαδικού Θεού έρχεται στον κόσμο μέσα από την ουράνια Ιεραρχία, από τις τάξεις τών αγγέλων, και η τελευταία τάξη είναι οι άγγελοι. Οπότε η πρώτη τάξη τής εκκλησιαστικής Ιεραρχίας ο Επίσκοπος, παραλαμβάνει το Φως από τους αγγέλους, και το δίδει στις άλλες τάξεις τής Εκκλησιαστικής Ιεραρχίας, γι’ αυτό λέγεται άγγελος.

Το δεύτερο κοινό σημείο είναι το ποιος είναι ο αποστολεύς τών Επιστολών. Γράφεται: «Τάδε λέγει» που δείχνει κυριότητα, αποφασιστικότητα. Είναι ο λόγος τών Προφητών, όταν άκουγαν λόγο από τον Θεό και τον μετέφεραν στον λαό. Εδώ, όμως, δεν πρόκειται για κάποιον Προφήτη, αλλά Αυτός ο Χριστός, ο Κύριος τών Προφητών, δίνει εντολές, οι οποίες πρέπει να τηρούνται από τους Επισκόπους και στην συνέχεια από τα μέλη τών Εκκλησιών.

Αυτό το «τάδε λέγει» συμπληρώνεται σε κάθε Επιστολή με διαφορετικό τρόπο, όπως «τάδε λέγει ο κρατών τους επτά αστέρας εν τη δεξιά αυτού, ο περιπατών εν μέσω τών επτά λυχνιών τών χρυσών» (Απ. β΄, 1). «Τάδε λέγει, ο πρώτος και ο έσχατος ος εγένετο νεκρός και έζησεν» (Απ. β΄, 8). «Τάδε λέγει ο έχων την ρομφαίαν την δίστομον την οξείαν» (Απ. β΄, 12). «Τάδε λέγει ο υιος τού Θεού, ο έχων τους οφθαλμούς αυτού ως φλόγα πυρός, και οι πόδες αυτού όμοιοι χαλκολιβάνω» (Απ. β΄, 18). «Τάδε λέγει ο έχων τα επτά πνεύματα τού Θεού και τους επτά αστέρας (Απ. γ΄, 1). «Τάδε λέγει ο άγιος, ο αληθινός, ο έχων την κλείν τού Δαυίδ, ο ανοίγων και ουδείς κλείνει, και ο κλείνων και ουδείς ανοίξει» (Απ. γ΄, 7). «Τάδε λέγει ο αμήν, ο μάρτυς ο πιστός και αληθινός, η αρχή τής κτίσεως τού Θεού» (Απ. γ΄, 14). Σε όλες αυτές τις εκφράσεις φαίνεται σαφέστατα ότι ο Χριστός διευθύνει τις Εκκλησίες, οι οποίες είναι δικές Του, και αυτός είναι Θεάνθρωπος, δηλαδή Θεός και άνθρωπος, απέθανε, αναστήθηκε και ζη στους αιώνες, έχει δύναμη και εξουσία πάνω στις Εκκλησίες, στους Επισκόπους και τους Χριστιανούς. Οι Εκκλησίες δεν είναι ιδιοκτησία κανενός, όλοι πρέπει να υπακούουν στον Χριστό και όλοι να τηρούν τον λόγο Του.

Το τρίτο κοινό σημείο είναι ότι ο Χριστός γνωρίζει όλα όσα γίνονται στις Εκκλησίες, αλλά και τον τρόπο που εργάζεται ο κάθε Επίσκοπος. Αυτό φαίνεται στην φράση «οίδα σου τα έργα», που άλλοτε έχει θετική και άλλοτε αρνητική σημασία. Ο Χριστός με τους οφθαλμούς Του βλέπει καθαρά τα πάντα, παρακολουθεί και την πίστη και τα έργα, δηλαδή δεν αρκεί κανείς να έχη πίστη, αλλά πρέπει να ζη κατά το περιεχόμενο τής πίστεως του αυτής. Ο Χριστός δεν ίδρυσε την Εκκλησία και την εγκατέλειψε στους «αντιπροσώπους» Του, κατοικώντας Αυτός στους ουρανούς, αλλά ο Ίδιος παρατηρεί και παρακολουθεί τα πάντα, κυρίως τα έργα τών Επισκόπων, οι οποίοι πρέπει να εκφράζουν το θέλημά Του.

Το τέταρτο κοινό σημείο σχεδόν σε όλες τις επιστολές είναι ότι υπάρχει ο διάβολος που πολεμά τις Εκκλησίες. Αλλού γίνεται λόγος για την «συναγωγή τού σατανά» και ότι ο διάβολος θα δημιουργήση διωγμούς, αλλού λέγεται για «τα βαθέα τού σατανά» που δεν τα έχουν μάθει οι Χριστιανοί, και αλλού γίνεται λόγος για τον πόλεμο που πρέπει να κάνη ο Επίσκοπος και οι Χριστιανοί εναντίον τού σατανά και τών οργάνων του, αλλά και εναντίον τών παθών και τών αμαρτιών που γίνονται με την υποκίνησή του. Αυτό σημαίνει ότι ο πόλεμος τών Επισκόπων και τών Εκκλησιών εναντίον τού σατανά πρέπει να είναι συνεχής, με την δύναμη τού Χριστού.

Το πέμπτο κοινό σημείο σε όλες τις επιστολές είναι η πολύ σημαντική φράση: «Ο έχων ους ακουσάτω τι το Πνεύμα λέγει ταις εκκλησίαις». Αυτή η φράση αναφέρεται σε όλα τα μέλη τής Εκκλησίας, ειδικότερα σε αυτούς που έχουν αναπτύξει τις πνευματικές αισθήσεις τους για να ακούνε την φωνή τού Αγίου Πνεύματος. Αυτό δείχνει ότι το Άγιον Πνεύμα ομιλεί στους ανθρώπους, όπως ακούστηκε η «βιαία πνοή» την ημέρα τής Πεντηκοστής. Όμως, πρέπει να υπάρχουν άνθρωποι που να έχουν πνευματικό ους-αυτί για να ακούσουν την φωνή Του. Ο Χριστός έλεγε: «Ο έχων ώτα ακούειν ακουέτω» (Ματθ. ιγ΄, 9). Πνευματικό αυτί έχει ο πνευματικός άνθρωπος, ο «θεοφορούμενος», «ο θεούμενος» άνθρωπος.

Από όλα αυτά φαίνεται ότι, η κατά τόπους Εκκλησία είναι πνευματική «λυχνία» που λάμπει, ο Χριστός κινείται «εν μέσω τών λυχνιών», οι Επίσκοποι είναι οι άγγελοι τών τοπικών Εκκλησιών, αλλά όλα τα μέλη τής Εκκλησίας, οι Χριστιανοί, πρέπει να έχουν πνευματικά αυτιά για να ακούνε τι λέγει το Πνεύμα στις Εκκλησίες. Σε αυτά τα πέντε κοινά σημεία τών Επιστολών φαίνεται καθαρά τι είναι το εκκλησιαστικό πολίτευμα, τι είναι η Εκκλησία, ποιο είναι το εκκλησιαστικό φρόνημα, αλλά και πώς γίνεται η εκκλησιαστική και πνευματική συγκρότηση τών Εκκλησιών.

Στην εποχή μας λέγονται πολλά για την Εκκλησία και το έργο της, για την ποιμαντική της δραστηριότητα, για τους διαλόγους μεταξύ τών Χριστιανών, για το κοινωνικό έργο τών Επισκόπων και τών Κληρικών, αλλά όλα αυτά πρέπει να εξετάζονται μέσα από τα πέντε βασικά σημεία τής καλής οργανώσεως τής Εκκλησίας. Αυτή είναι ότι οι Επίσκοποι είναι άγγελοι, πρέπει να τηρούμε τις εντολές τού Χριστού, να έχουμε την πίστη ότι ο Χριστός γνωρίζει τα πάντα για την ζωή μας και πρέπει να είμαστε έτοιμοι να ακούμε την φωνή τού Αγίου Πνεύματος.

Ο Μητροπολίτης

+ Ο Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιερόθεος