Η Δημιουργία έχει μυστηριακό σκοπό: αποκαλύπτει τον Θεό.

Διότι από την πρωταρχική δημιουργία του κόσμου, εκείνα τα πράγματα του Θεού που το μάτι δεν μπορεί να δει -δηλαδή την αιώνια δύναμη και ύπαρξή Του-  διευκρινίζονται πλήρως, αφού έδωσε και την γνώση περί αυτών, μέσω των πραγμάτων που Εκείνος είχε φτιάξει (Ρωμ. 1:20).

Αυτό είναι εγγενώς αληθές στα πράγματα, όπως υπάρχουν μέσα στην φύση. Ωστόσο, γίνεται άλλο θέμα καθώς τα πράγματα περνούν από τα χέρια (και τα χείλη) της ανθρωπότητας. Δημιουργηθήκαμε με κάτι σαν θεϊκή λειτουργία. Στην ιστορία της ονομασίας των ζώων από τον Αδάμ, ο Θεός φέρνει τα ζώα στον Αδάμ και περιμένει να δει ποιό όνομα θα τους δώσει εκείνος. Η ονομασία δεν είναι ο ρόλος του δημιουργού, αλλά φέρει μια ομοιότητα.

Με τον ίδιο τρόπο, παίρνουμε τον κόσμο και τον διαμορφώνουμε, δίνοντάς του σχήμα και σκοπό. Ένα δέντρο γίνεται σπίτι. Μια πέτρα γίνεται εργαλείο. Αυτό γίνεται πολύ πιο περίπλοκο όταν αυτό που φτιάχνεται αποτελείται από λέξεις. Ο π. Γεώργιος Φλωρόφσκυ περιέγραψε το δόγμα ως μια «λεκτική εικόνα» του Χριστού. Η εικονική φύση των λέξεων τις κάνει να είναι από τα πιο σημαντικά στοιχεία σε όλη την Δημιουργία.

Ίσως μια ιδιαίτερα οξεία πτυχή των λέξεων είναι η ικανότητά τους να παραμορφώνουν και να παραποιούν. Και έτσι, από τα πρώτα χρόνια είχε υπάρξει η απαγόρευση του ψεύδους. Η σημασία τού να λέμε την αλήθεια τονίζεται επανειλημμένα στις επιστολές της Καινής Διαθήκης, παρόλο που μπορεί εύκολα να φαίνεται πως είναι ένα δευτερεύον ζήτημα ηθικής.

Στην κουλτούρα μας, οι λέξεις ξεχύνονται με ατελείωτο ρυθμό, πολλές δε από αυτές «εξαϋλώνονται» χωρίς να αναφέρονται σε οτιδήποτε αληθινό ή πραγματικό. Τα επιχειρήματα αφθονούν. Οι λέξεις εκστομίζονται σαν όπλα, χρησιμοποιούμενες για αποτέλεσμα και όχι για νόημα.

Είναι σημαντικό πως ο Χριστός περιγράφει τον διάβολο ως «πατέρα του ψεύδους». Στην Γένεση, αυτός είναι που ξεστομίζει το πρώτο ψέμα στον κόσμο: «Και το φίδι είπε στη γυναίκα: Σίγουρα δεν θα πεθάνετε, αλλ' ο Θεός ξέρει ότι την ίδια ημέρα που θα φάτε απ' αυτόν, τα μάτια σας θα ανοιχτούν, και θα είστε σαν θεοί, γνωρίζοντας το καλό και το κακό…» (Γέν. 3: 4-5)  Ο διάβολος είναι ο αντί-Λογος.

Ο σύγχρονος κόσμος έχει στρέψει την προσοχή του στην γλώσσα. Η μαζική επικοινωνία έχει εξυψώσει την δύναμη του ψέματος σε νέα επίπεδα. Η μαρξιστική θεωρία (η οποία κατέχει μια πολύτιμη θέση σε πολλές γωνιές του πολιτισμού μας, ιδιαίτερα στον ακαδημαϊκό χώρο) επιμένει στην εκ νέου επεξεργασία της γλώσσας ως εργαλείου κοινωνικής αλλαγής (και ελέγχου). Σε αυτό το μοντέλο, ο ίδιος ο πολιτισμός γίνεται ψέμα και εργαλείο του ψέματος. Η διαφήμιση και η προπαγάνδα χρησιμοποιούν εδώ και καιρό τη γλώσσα με αυτόν τον παραμορφωμένο τρόπο.

Η γλώσσα είναι δώρο του Θεού, μοναδικά ανθρώπινη. Μέσα της υπάρχει μια δύναμη για να αποκαλύπτει - μάλιστα μια δύναμη που σχετίζεται βαθύτατα με την ίδια την πράξη της δημιουργίας. Στην Γένεση, ο Θεός δημιουργεί με λόγια. («Γένοιτο….». Είναι το μέσο με το οποίο εμείς προσευχόμαστε, το πρωταρχικό μέσο κοινωνίας με τους άλλους. Οι λέξεις είναι φυσικά αντικείμενα, που περνούν από το στόμα μας στα αυτιά των άλλων. Αγγίζουμε ο ένας τον άλλον με λέξεις. Ο λόγος έχει καταστεί άξιος να υπηρετήσει ως θυσία ενώπιον του Θεού.

Η Παράδοση έχει εκτιμήσει και την σιωπή. Ο Άγιος Ιγνάτιος Αντιοχείας είπε: «Όποιος κατέχει εν αληθεία τον λόγο του Ιησού μπορεί να την ακούσει, ακόμα και μέσα στην σιωπή του». Έχουμε και αυτό από τον θεολόγο Βλαντιμίρ Λόσκι:

«Η ικανότητα ακρόασης της σιωπής του Ιησού, που αποδίδεται από τον Άγιο Ιγνάτιο σε εκείνους που κατέχουν πραγματικά τον λόγο Του, απηχείται στην επαναλαμβανόμενη έκκληση του Χριστού στους ακροατές Του: ‘Όποιος έχει αυτιά για να ακούει, ας ακούσει’».

Έτσι τα λόγια της Αποκάλυψης έχουν ένα εύρος σιωπής που δεν μπορούν να το συλλάβουν τα ώτα εκείνων που είναι ‘εκτός’. Στην ίδια κατεύθυνση κινείται ο Άγιος Βασίλειος όταν λέει στο απόσπασμά του περί παραδόσεων: «Υπάρχει επίσης μια μορφή σιωπής, ήτοι, η ‘θολότητα’ που χρησιμοποιεί η Γραφή για να δυσκολεύει την κατανόηση των διδασκαλιών, προς όφελος των αναγνωστών». Αυτή η ‘σιωπή’ των Γραφών δεν γινόταν να αποσπασθεί από αυτές: μεταδίδεται από την Εκκλησία με τα λόγια της Αποκάλυψης, ως προϋπόθεση της αποδοχής τους.

Αυτή η σιωπή, η ευλάβεια για τις λέξεις και την αλήθεια που αποκαλύπτουν, έχει σχεδόν χαθεί στην εποχή μας. Οι Ορθόδοξοι πιστοί (για να επικεντρωθούμε στον εαυτό μας) συχνά πολλαπλασιάζουν τις «λέξεις χωρίς γνώση» ως μέρος της ίδιας πολιτιστικής ορμής για διαμόρφωση και έλεγχο. Το σωστό καθήκον μας δεν είναι να διαμορφώνουμε και να ελέγχουμε, αλλά να αποκαλύπτουμε. Αυτό προϋποθέτει πως πρέπει πρώτα και κύρια να είμαστε σιωπηλοί μέχρι να ακουστεί αληθινά - να γίνει αντιληπτός και να ενσαρκωθεί μέσα μας - ο λόγος που μας δίνεται μέσα σε αυτή την σιωπή. Στην πραγματικότητα, αν δεν ζεις αυτό που λες, τότε δεν ξέρεις τι λες.

Υπάρχει μια πρακτική μέσα στην παράδοση κατά την οποία κάποιος πηγαίνει σε έναν άγιο γέροντα και «ζητάει ένα λόγο». Αυτή η συνάντηση είναι, τις περισσότερες φορές, αρκετά σύντομη. Δεν είναι ένα αίτημα για εξήγηση, πολύ δε λιγότερο μια απλή εικασία. Μπορεί μάλιστα να είναι καμία απολύτως λέξη: Ο αββάς Θεόφιλος, ο αρχιεπίσκοπος, ήρθε μια μέρα στην Σκήτη. Οι αδελφοί που ήταν συγκεντρωμένοι είπαν στον αββά Παμβώ: «Πες κάτι στον αρχιεπίσκοπο, για να οικοδομηθεί». Ο γέροντας τους είπε: «Αν δεν οικοδομείται από την σιωπή μου, δεν θα οικοδομηθεί από τον λόγο μου».

Αν υπάρχει ‘θόρυβος’, είναι βέβαιο πως ο λόγος του Χριστού δεν θα ‘ακουσθεί’.

«Όποιος κατέχει εν αληθεία τον λόγο του Ιησού μπορεί να την ακούσει, ακόμα και μέσα στην σιωπή του».