Ήμουν καθισμένος κατά την διάρκεια του Εσπερινού της Συγγνώμης.  Γερνάω, και ένοιωθα κουρασμένος. Ο πρωτοπρεσβύτερος τελούσε τον Εσπερινό και εγώ καθόμουν σιωπηλά, προετοιμάζοντας τον εαυτό μου για την «ιεροτελεστία της συγχώρησης» (όπου όλοι συγχωρούν τους πάντες)  που θα ακολουθούσε. Αυτό διαρκεί πολλή ώρα μέχρι να ολοκληρωθεί - ειδικά όταν παρευρίσκονται εκατοντάδες άτομα μέσα στον Ναό. Καθώς καθόμουν, μια μητέρα με δύο μικρά παιδάκια βρέθηκαν κοντά μου.  Το ένα παιδάκι της ήρθε μπουσουλώντας δίπλα μου και άρχισε να παρατηρεί την γενειάδα μου με μεγάλο ενδιαφέρον.  Σαν παππούς που είμαι, ένιωσα την γνώριμη χαρά της απόλαυσης.

Η αθωότητα των παιδιών έρχεται σε έντονη αντίθεση με τον πολυσύνθετο χαρακτήρα των ενηλίκων. Και εμείς οι μεγάλοι όμως είμαστε παιδιά, αλλά κλειδωμένοι μέσα σε ένα σώμα (με ψυχή) σημαδεμένο από τις πολλές πληγές του, και δέσμιο συνηθειών και νευρώσεων. Η παρουσία παιδιών χρησιμεύει στο να μού θυμίζει πως δεν ήμασταν έτσι εξ αρχής, όπως γίναμε τώρα...

Η ιεροτελεστία της αλληλοσυγχώρησης, όπου κάθε άτομο λέει σε ένα άλλο, «Συγχώρεσέ με» και ακούει, «Σε συγχωρώ, και ο Θεός να σε συγχωρέσει. Συγχώρεσέ με και μένα» (ή κάτι τέτοιο), λαμβάνει χώρα την Κυριακή πριν από τη Μεγάλη Σαρακοστή (και αφού γίνεται στον Εσπερινό της Κυριακής, εθιμοτυπικά η ώρα τέλεσης θεωρείται ως πρωί της Δευτέρας).  Είναι μια αργή, χρονοβόρα άσκηση που οδηγεί τους Ορθόδοξους πιστούς μέσα σε μια συναισθηματική ατμόσφαιρα, η οποία όμως συχνά παραμελείται στον πολιτισμό μας.  Όλοι έχουν ανάγκη την συγχώρηση.

Αλλά να που υπάρχουν και τα παιδιά. Περιγράφοντας την αθωότητά τους, ο Χριστός είπε: «Οράτε μη καταφρονήσητε ενός των μικρών τούτων· λέγω γαρ υμίν ότι οι άγγελοι αυτών εν ουρανοίς δια παντὸς βλέπουσι το πρόσωπον του πατρός μου του εν ουρανοίς.» (Ματθ. 18:10).

Ένα μέρος του εαυτού μου σκέφτηκε πως θα άρμοζε να βάλουμε τα μικρά παιδιά στη σειρά και όλοι οι ενήλικες να κάνουν μια κοινή μετάνοια μπροστά τους, εκλιπαρώντας για την δική τους συγχώρηση για αυτό που έχουμε καταντήσει συλλογικά τον κόσμο μας – αν και στην πραγματικότητα, θα έπρεπε να παρευρίσκονται και όλες οι προηγηθείσες γενιές παιδιών, για να συμμετάσχουν σε αυτή την κοινή πράξη μετάνοιας.

Αν είμαστε ειλικρινείς, θα αναγνωρίσουμε και πως - όταν τελειώσει η δική μας ζωή - δεν θα έχουμε αλλάξει στο ελάχιστο τα πράγματα. Η πάλη με το κακό θα συνεχισθεί μέχρι το Τέλος.

Παρ' όλα αυτά, εγώ βλέπω τα παιδιά που βρίσκονται ανάμεσά μας ως ένα σημάδι ελπίδας που παραμένει. Αν και υπάρχουν πράγματα σχετικά με το κακό που μπορεί να μαζεύονται, γενικά όμως, αυτό δεν ισχύει. Αλλιώς, η αθροιστική ποσότητα θα μας είχε συντρίψει μέχρι αφανισμού, εδώ και πολύ καιρό. Αν ο κόσμος καταστρεφόταν ξαφνικά σε μια πυρηνική έκρηξη, δεν θα αποτελούσε συγκεντρωτική άσκηση, αλλά μια μοναδική άσκηση βλακείας – ένα έργο ολίγων. Αλλά με κάθε παιδί που γεννιέται, με κάθε νέα γενιά, υπάρχει κάτι σαν συλλογική συγχώρηση, όπου επιστρέφει η αθωότητα ανάμεσά μας σαν ένας θησαυρός - για τη φύλαξη του οποίου μάς προειδοποιεί ο ίδιος ο Χριστός.  Και όμως, εμείς τα κάνουμε να σκοντάφτουν.

Σκέφθηκα εκτενώς και επίμονα το παιδί που ήμουν κάποτε, αν και πολλά σχετικά στοιχεία είναι δύσκολο να ανακτηθούν. Μάλλον είναι ένας λογισμός που έρχεται με την ηλικία μου. Πιστεύω πως οι ψυχές μας είναι άχρονες στην ύπαρξή τους. Αν και υποφέρουμε πληγές και διαστρεβλώσεις, αυτό που μας δόθηκε στην αρχή παραμένει κληρονομιά.  Αυτή η «παιδική» ψυχή είναι ένας θησαυρός του οποίου είμαστε διαχειριστές.  Όπως οι δούλοι στην παραβολή με τα τάλαντα, έτσι και εμείς, ή την επενδύουμε την ψυχή ή την θάβουμε, και τελικά δίνουμε λογαριασμό, όταν ο Θεός έρθει να την πάρει κοντά Του.  Είναι η ζωή μας.

Το ότι το παιδί που ήμασταν κάποτε κατοικεί μέσα μας μπορεί εύκολα να φανεί από την εμπειρία της μνήμης. Αν και μπορεί να ζήσουμε οκτώ, εννέα ή περισσότερες δεκαετίες, είναι η πρώτη δεκαετία που μένει μαζί μας περισσότερο από όλες.  Πράγματι, η παιδική μας ηλικία είναι ίσως η πιο δυνατή, η πιο διαμορφωτική ανάμνηση που έχουμε. Η αγάπη του πατέρα και της μητέρας (ή η απουσία ή η παραμόρφωσή τους), καθώς και η πρώιμη εμπειρία μας με αδέλφια, μάς ψιθυρίζουν μέχρι το τέλος των ημερών μας. Θυμάμαι ακόμα τον παππού μου (από τον πατέρα μου), να καλεί την μητέρα του όταν ο ίδιος ήταν ετοιμοθάνατος. Η μητέρα του ήταν ήδη νεκρή, για πάνω από 50 χρόνια. Και όμως, ήταν παρούσα για εκείνον..

Υπάρχουν μερικές εικόνες μέσα στην Εκκλησία που απεικονίζουν την ψυχή να παραλαμβάνεται από τον Χριστό. Η πιο ξεχωριστή από αυτές είναι η εικόνα της Κοίμησης της Θεοτόκου. Σε αυτή την απεικόνιση, η ψυχή της Παναγίας αποτυπώνεται ως μικρό παιδί στα χέρια του Χριστού. Υπάρχει κάτι βαθιά ενστικτώδες σε αυτό.

Όπως συγχωρούμε τους άλλους και επιζητούμε την συγχώρηση οι ίδιοι, καλά θα κάνουμε να έχουμε κατά νουν την παιδική τους ηλικία (και την δική μας). Είναι η αγνότητα αυτό που αναζητούμε σε αυτές τις συναντήσεις, μια λαχτάρα να επανακτήσουμε την δική μας αθωότητα, καθώς την αποκαθιστούμε στους άλλους.

Είθε ο Θεός να μας δεχθεί όλους,  ως παιδιά που είμαστε, στην ουράνια βασιλεία Του!