Το καλοκαίρι του 1952, ένα φαινομενικά ασήμαντο γεγονός έλαβε χώρα στο Λονδίνο, το οποίο έμελλε να έχει βαθιά επίδραση στο μέλλον της Ορθόδοξης Χριστιανοσύνης στον αγγλόφωνο κόσμο. Ένας δεκαεπτάχρονος Άγγλος νέος πέρασε το κατώφλι της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας του Αγίου Φιλίππου, στην οδό Buckingham Palace (ο ναός έχει προ πολλού κατεδαφιστεί). Σήμερα είναι γνωστός ως Μητροπολίτης Κάλλιστος Ware, μία από τις σημαντικότερες μορφές του σύγχρονου ορθόδοξου κόσμου.

Τα δικά του λόγια περιγράφουν ζωντανά την εμπειρία του:

«Θυμάμαι ακριβώς πότε ξεκίνησε το προσωπικό μου ταξίδι προς την Ορθοδοξία. Συνέβη εντελώς απροσδόκητα, ένα Σάββατο απόγευμα του καλοκαιριού του 1952, όταν ήμουν δεκαεπτά ετών. Περπατούσα στην οδό Buckingham Palace, κοντά στον σταθμό Βικτώρια στο κέντρο του Λονδίνου, όταν πέρασα μπροστά από ένα γοτθικό ναό του 19ου αιώνα —μεγάλο και κάπως ρημαγμένο από τον χρόνο— τον οποίο δεν είχα προσέξει ποτέ. Δεν υπήρχε κάποιος επίσημος πίνακας ανακοινώσεων απ' έξω - οι δημόσιες σχέσεις δεν υπήρξαν ποτέ το δυνατό σημείο της Ορθοδοξίας στον δυτικό κόσμο! - αλλά θυμάμαι πως υπήρχε μια ορειχάλκινη πινακίδα που έγραφε απλώς «Ρωσική Εκκλησία».

Καθώς έμπαινα στον ναό του Αγίου Φιλίππου - διότι αυτό ήταν το όνομα του ναού - αρχικά νόμισα ότι ήταν εντελώς άδειος. Έξω στον δρόμο επικρατούσε μια λαμπρή ηλιοφάνεια, αλλά στο εσωτερικό η ατμόσφαιρα ήταν δροσερή, σκοτεινή και επιβλητική σαν σπήλαιο. Καθώς τα μάτια μου συνήθιζαν στο ημίφως, το πρώτο πράγμα που τράβηξε την προσοχή μου ήταν μια… απουσία. Δεν υπήρχαν στασίδια ούτε καρέκλες σε τακτοποιημένες σειρές· μπροστά μου απλωνόταν ένας μεγάλος, κενός χώρος με γυαλισμένο δάπεδο. Τότε συνειδητοποίησα πως ο ναός δεν ήταν εντελώς άδειος. Διασκορπισμένοι στον κυρίως ναό και στα κλίτη βρίσκονταν λίγοι πιστοί, οι περισσότεροι εκ των οποίων ήταν ηλικιωμένοι.

Κατά μήκος των τοίχων υπήρχαν εικόνες με τρεμάμενα καντήλια μπροστά τους, ενώ στο ανατολικό άκρο έκαιγαν κεριά μπροστά από το τέμπλο. Κάπου, εκτός οπτικού πεδίου, ακουγόταν μια χορωδία να ψάλλει. Μετά από λίγο, ένας διάκονος βγήκε από το ιερό και περιήλθε τον ναό θυμιατίζοντας τις εικόνες και τους πιστούς, και παρατήρησα ότι το «μπροκάρ» άμφιό του ήταν παλιό και ελαφρώς σκισμένο.

Η αρχική μου «αίσθηση απουσίας» τότε αντικαταστάθηκε - με αιφνιδιαστική ορμή - από μια συγκλονιστική «αίσθηση παρουσίας». Ένιωσα ότι ο ναός κάθε άλλο παρά άδειος ήταν… ήταν γεμάτος… γεμάτος από αμέτρητους προσκυνητές - που δεν είχα δει, αλλά με περιέβαλλαν από παντού. Διαισθητικά συνειδητοποίησα πως εμείς, το ορατό εκκλησίασμα, αποτελούσαμε μέρος ενός πολύ μεγαλύτερου συνόλου και ότι, καθώς προσευχόμασταν, «αρπαζόμασταν» μέσα σε μια δράση πολύ ανώτερη από εμάς τους ίδιους, σε μια αδιαίρετη, παγκόσμια γιορτή που ένωνε τον Χρόνο με την αιωνιότητα - τα επίγεια με τα ουράνια...

...Προτού ολοκληρωθεί η Ακολουθία, έφυγα από τον ναό· και καθώς έβγαινα, δύο πράγματα μου έκαναν εντύπωση.

Πρώτον, διαπίστωσα ότι δεν είχα ιδέα πόση ώρα βρισκόμουν μέσα. Μπορεί να ήταν μόλις είκοσι λεπτά, μπορεί και δύο ώρες· δεν μπορούσα να πω. Ζούσα σε ένα επίπεδο όπου ο χρόνος του ρολογιού δεν ήταν σημαντικός.

Δεύτερον, καθώς βγήκα και πάτησα το πεζοδρόμιο, ο θόρυβος της κίνησης του Λονδίνου με κατάπιε ολόκληρο, ξαφνικά, σαν ένα τεράστιο κύμα. Ο ήχος θα έπρεπε να ακουγόταν και μέσα στον ναό, αλλά δεν τον είχα προσέξει. Βρισκόμουν σε έναν άλλο κόσμο, όπου δεν είχαν κάποιο νόημα ο Χρόνος και η κίνηση των οχημάτων - ένας κόσμος πιο πραγματικός - σχεδόν «πιο απτός» θα τον έλεγα  -από εκείνον του Λονδίνου του εικοστού αιώνα, στον οποίο μόλις επέστρεψα απότομα.

Όλα στην Αγρυπνία ήταν στην σλαβονική γλώσσα, οπότε με το συνειδητό μυαλό μου δεν καταλάβαινα ούτε μία λέξη. Ωστόσο, καθώς έβγαινα από τον ναό, είπα στον εαυτό μου με απόλυτη βεβαιότητα: ‘Εδώ ανήκω· επέστρεψα στο σπίτι μου’.

Μερικές φορές συμβαίνει - δεν είναι παράξενο; - προτού μάθουμε οποιεσδήποτε λεπτομέρειες για ένα πρόσωπο, ένα τόπο ή ένα θέμα, να γνωρίζουμε με βεβαιότητα: ‘Αυτό είναι το πρόσωπο που θα αγαπήσω, αυτός είναι ο τόπος όπου πρέπει να πάω, αυτό είναι το θέμα που, πάνω απ' όλα τα άλλα, οφείλω να αφιερώσω τη ζωή μου εξερευνώντας το…’

Από τη στιγμή που παρακολούθησα εκείνη τη λειτουργία στον ναό του Αγίου Φιλίππου, στην οδό Buckingham Palace, ένιωσα βαθιά μέσα μου ότι ο προορισμός μου ήταν η Ορθόδοξη Εκκλησία.»

Μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρη την αφήγηση (στα αγγλικά) εδώ.

Ένας νεαρός άνδρας, ωθούμενος από την περιέργειά του, περνά από μια θύρα – πίσω από την οποία κρύβονται τόσο μια «απουσία» όσο και μια «πληρότητα».

Υπάρχει μεγάλη ποικιλία «θυρών» στη ζωή μας: κάποιες προσδιορίζονται από τον Χρόνο και τον τόπο, ενώ άλλες είναι αδύνατον να περιγραφούν με λόγια, παρά μόνο μέσα στην σιγή της καρδιάς.

Έχουν ειπωθεί αρκετές ιστορίες για «θύρες» μέσα στη ζωή της Εκκλησίας. Η Οσία Μαρία η Αιγυπτία, πόρνη και μέθυσος, βρέθηκε ανήμπορη να περάσει την θύρα του Ναού της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα, καθώς ένα αόρατο χέρι την εμπόδισε. Το εμπόδιο εκείνης της εισόδου έγινε η αφορμή για τη μετάνοιά της.

Το όραμα του Πατριάρχη Ιακώβ – η ονειρική συνάντησή του με μια… σκάλα που έφτανε μέχρι τον ουρανό – προκάλεσε, μόλις ξύπνησε, την αναφώνηση: «Αυτή δεν είναι άλλη, παρά η πύλη του ουρανού!».  Και ο Ιακώβ συνάπτει διαθήκη με τον Θεό.

Όπως και στο όνειρο του Ιακώβ, δεν είναι όλες οι «θύρες»  υλικές. Η δική μου «θύρα» ήταν η πρώτη φορά που άκουσα να ψάλλεται ο Εσπερινός του Ραχμάνινοφ. Μεταδιδόταν από το ραδιόφωνο, και τον άκουσα τυχαία. Τόσο εγώ όσο και η σύζυγός μου μαγευτήκαμε από εκείνο το άκουσμα το μουσικό. Το ακούσαμε με προσοχή μέχρι το τέλος, θέλοντας πάνω απ’ όλα να μάθουμε τι μουσική ήταν αυτή. Δεν έμοιαζε με τίποτα απ’ όσα είχα ακούσει στο παρελθόν – και μού άνοιξε την θύρα σε μια βαθιά επιθυμία, που χρόνια αργότερα βρήκε την εκπλήρωσή της μέσα στην Ορθόδοξη Εκκλησία.

Οι «θύρες» συνήθως διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στις Ακολουθίες της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Οι θύρες του τέμπλου ανοίγουν και κλείνουν τόσο για πρακτικούς όσο και για μυστικούς λόγους (συχνά η «πρακτικότητα» εμπεριέχει ένα μυστήριο). Οι θύρες αυτές δεν είναι απαραίτητες – έχουν τελεσθεί Θείες Λειτουργίες και χωρίς αυτές – όμως οι «θύρες» της καρδιάς είναι απολύτως απαραίτητες: δεν μπορούμε να εισέλθουμε στη Βασιλεία του Θεού αν δεν περάσουμε από αυτές.

Ο Χριστός αποκαλεί τον εαυτό Του «η Θύρα» και μας ενθαρρύνει να την «κρούσουμε».

Στην εμπειρία μου, οι «θύρες» της καρδιάς είναι κάτι το ξεχωριστό. Δεν είμαστε πάντα σε θέση να τις εντοπίσουμε (τουλάχιστον όχι χωρίς δυσκολία). Αποτελούν συναντήσεις με τον Θεό και την Βασιλεία Του και, ως εκ τούτου, δεν υπόκεινται σε δικό μας θέλημα και κάλεσμα. Τέτοιες «θύρες» μάλλον αποτελούν κάλεσμα προς εμάς - μια πρόσκληση να εισέλθουμε μέσα από αυτές:

Άρατε πύλας, οι άρχοντες υμών,

και επάρθητε, πύλαι αιώνιοι,

και εισελεύσεται ο Βασιλεύς της δόξης.

Τις εστιν ούτος ο Βασιλεύς της δόξης;

Κύριος των δυνάμεων,

αυτός εστιν ο Βασιλεύς της δόξης