Παρατηρώντας την σύγχρονη εκκλησιαστική ζωή, τα όσα λέγονται και γίνονται, στις ομιλίες και τα Συνέδρια, διαπιστώνω ότι κηρύσσεται ένα «έτερον ευαγγέλιον», από εκείνο που κήρυτταν οι Απόστολοι, όπως το διαβάζουμε στις «Πράξεις τών Αποστόλων» και στις Επιστολές τους. Θα δούμε με συντομία ποιο είναι το Ευαγγέλιο τού Αποστόλου Παύλου και ποιο είναι το σύγχρονο «έτερον ευαγγέλιον».

1. Το Ευαγγέλιο τού Αποστόλου Παύλου

Ο Απόστολος Παύλος κλήθηκε στο Αποστολικό αξίωμα δια τής αποκαλύψεως τού Ιησού Χριστού, απέκτησε πνευματική θεολογική εμπειρία τού Ζώντος Χριστού, και τού δόθηκε η εντολή να κηρύττη αυτό το Ευαγγέλιο. Ο ίδιος είχε συνείδηση αυτής τής αποστολής του, όπως φαίνεται στις επιστολές του. Στην Α΄ προς Κορινθίους Επιστολή του γράφει: «Γνωρίζω δε υμίν, αδελφοί, το ευαγγέλιον ό ευηγγελισάμην υμίν, ό και παρελάβετε, εν ω και εστήκατε, δι ού και σώζεσθε» (Α΄ Κορ. ιε΄, 1). Το Ευαγγέλιο είναι μια ιερουργία και όχι ένα εξωτερικό κήρυγμα. Γράφει: «Εις το είναι με λειτουργόν Ιησού Χριστού εις τα έθνη, ιερουργούντα το ευαγγέλιον τού Θεού» (Ρωμ. ιε΄, 16). Γνωρίζει ότι είναι λειτουργός τού Ευαγγελίου και ιερουργεί την σωτηρία τών ανθρώπων δια τού Ευαγγελίου.

Δια τού Ευαγγελίου αναγεννά τους ανθρώπους, διότι σε αυτό κρύβεται όλη η εν Πνεύματι ζωή μέσα στην Εκκλησία. Γράφει στους Κορινθίους: «Εάν γαρ μυρίους παιδαγωγούς έχητε εν Χριστώ, αλλ' ου πολλούς πατέρας· εν γαρ Χριστώ Ιησού δια τού ευαγγελίου εγώ υμάς εγέννησα» (Α΄ Κορ. δ΄, 15). Δια τού Ευαγγελίου αναγεννά τους ανθρώπους και αποκτά πνευματικά παιδιά. Ποιο είναι το Ευαγγέλιο τού Αποστόλου Παύλου που ιερουργεί την σωτηρία τών ανθρώπων; Το βασικό σημείο τού Ευαγγελίου είναι ότι ο Χριστός είναι ο Κύριος τής δόξης που αποκαλυπτόταν στους Προφήτες τής Παλαιάς Διαθήκης και στον κατάλληλο καιρό σαρκώθηκε (Γαλ. δ΄, 4-5).

Έπειτα, η Εκκλησία είναι το σώμα τού Χριστού και οι Χριστιανοί είναι τα μέλη τού ενδόξου αυτού σώματος. «Αυτόν έδωκε κεφαλήν υπέρ πάντα τη εκκλησία, ήτις εστί το σώμα αυτού, το πλήρωμα τού τα πάντα εν πάσι πληρουμένου» (Εφ. α΄, 22-23). Αυτό σημαίνει ότι η δόξα τού Χριστού είναι δόξα τής Εκκλησίας και οι Χριστιανοί ως μέλη τής Εκκλησίας συμμετέχουν στην δόξα τής θεότητος τού Χριστού με τα διάφορα χαρίσματα που απαριθμούνται από τον Απόστολο Παύλο: «Και ους μεν έθετο ο Θεός εν τη εκκλησία πρώτον αποστόλους, δεύτερον προφήτας, τρίτον διδασκάλους, έπειτα δυνάμεις, είτα χαρίσματα ιαμάτων, αντιλήψεις, κυβερνήσεις, γένη γλωσσών» (Α΄ Κορ. ιβ΄, 28). Το να είναι, όμως, κανείς μέλος τής Εκκλησίας αυτό γίνεται με το Βάπτισμα, το Χρίσμα, τα μυστήρια, αλλά και την εν γένει χαρισματική ζωή.

Ο Απόστολος Παύλος γράφει για την κάθαρση τής καρδιάς, δηλαδή την κάθαρση τού παθητικού μέρους τής ψυχής και την μετατροπή τών φυσικών δυνάμεων για να πορεύονται στην κατά φύση πορεία. «Ταύτας ουν έχοντες τας επαγγελίας, αγαπητοί, καθαρίσωμεν εαυτούς από παντός μολυσμού σαρκός και πνεύματος, επιτελούντες αγιωσύνην εν φόβω Θεού» (Β΄ Κορ. ζ΄, 1).

Πρέπει να μορφωθή μέσα μας ο Χριστός, δηλαδή να ζούμε κατά Χριστόν σε όλες τις ενέργειες τής ζωής μας. «Τεκνία μου, ους πάλιν ωδίνω, άχρις ού μορφωθή Χριστός εν υμίν!» (Γαλ. δ΄, 19). Πρέπει να ζούμε πνευματικά και όχι σαρκικά, που σημαίνει να αλλάξη όλη η εσωτερική μας κατάσταση: «Πνεύματι περιπατείτε και επιθυμίαν σαρκός ου μη τελέσητε. η γαρ σαρξ επιθυμεί κατά τού πνεύματος, το δε πνεύμα κατά τής σαρκός· ταύτα δε αντίκειται αλλήλοις, ίνα μη α αν θέλητε ταύτα ποιήτε. ει δε Πνεύματι άγεσθε, ουκ εστέ υπό νόμον» (Γαλ. ε΄, 16-18).

Και όταν κανείς περνά μέσα από την κάθαρση, τότε ο νους επανέρχεται, από την διάχυσή του στην λογική, τα πάθη και το περιβάλλον, στην καρδιά και εκεί γίνεται αδιάλειπτη προσευχή, και τότε γίνεται τέκνο Θεού. «Όσοι γαρ Πνεύματι Θεού άγονται, ούτοί εισιν υιοί Θεού. ου γαρ ελάβετε Πνεύμα δουλείας πάλιν εις φόβον, αλλ ελάβετε Πνεύμα υιοθεσίας, εν ω κράζομεν· αββά ο πατήρ. αυτό το Πνεύμα συμμαρτυρεί τω πνεύματι ημών ότι εσμέν τέκνα Θεού. ει δε τέκνα, και κληρονόμοι, κληρονόμοι μεν Θεού, συγκληρονόμοι δε Χριστού, είπερ συμπάσχομεν ίνα και συνδοξασθώμεν» (Ρωμ. η΄, 14-17).

Βεβαίως, το κύριο σημείο τού κηρύγματος τών Αποστόλων, όπως και τού Χριστού, ήταν το «μετανοείτε· ήγγικε γαρ η βασιλεία τών ουρανών» (Ματθ. γ΄, 2). Βασιλεία τών Ουρανών είναι η θεωρία τού ακτίστου Φωτός και η μετάνοια, η προϋπόθεση μεθέξεώς της, δια τής καθάρσεως, φωτισμού και θεώσεως. Αυτό σε γενικές γραμμές είναι το Ευαγγέλιο τού Αποστόλου Παύλου, με το οποίο ίδρυσε Εκκλησίες, κατηύθυνε πνευματικά τα μέλη τους, τα καθοδηγούσε στην εν Χριστώ ζωή. Και αυτό το Ευαγγέλιο κήρυτταν οι άγιοι Απόστολοι, οι άγιοι Πατέρες δια μέσου τών αιώνων, αυτό το Ευαγγέλιο ανέδειξε αγίους, ομολογητές, μάρτυρες, οσίους και ασκητές.

2. «Έτερον Ευαγγέλιον»

Έχοντες υπ’ όψη μας όλα τα ανωτέρω που με μεγάλη συντομία αναφέρθηκαν, παρατηρούμε ότι οι περισσότεροι Κληρικοί και θεολόγοι τών ημερών μας κηρύσσουμε «έτερον ευαγγέλιον».

Αυτό γινόταν και κατά την εποχή τού Αποστόλου Παύλου. Ενώ αυτός κήρυττε το Ευαγγέλιο τής σωτηρίας, υπήρχαν άλλοι που κήρυτταν άλλο ευαγγέλιο, και ο ίδιος επιτιμά τους Κορινθίους που δέχονται άλλο ευαγγέλιο από εκείνο που αυτός τους δίδαξε: «Φοβούμαι δε μήπως, ως ο όφις Εύαν εξηπάτησεν εν τη πανουργία αυτού, ούτω φθαρή τα νοήματα υμών από τής απλότητος τής εις τον Χριστόν. ει μεν γαρ ο ερχόμενος άλλον Ιησούν κηρύσσει ον ουκ εκηρύξαμεν, ή πνεύμα έτερον λαμβάνετε ό ουκ ελάβετε, ή ευαγγέλιον έτερον ό ουκ εδέξασθε, καλώς ανείχεσθε» (Β΄ Κορ. ια΄, 3-4).

Επίσης, επιτιμά τους Γαλάτες για το ότι μετατίθενται σε άλλο Ευαγγέλιο και μάλιστα τους αναθεματίζει: «Θαυμάζω ότι ούτω ταχέως μετατίθεσθε από τού καλέσαντος υμάς εν χάριτι Χριστού εις έτερον ευαγγέλιον, ό ουκ έστιν άλλο, ει μη τινές εισιν οι ταράσσοντες υμάς και θέλοντες μεταστρέψαι το ευαγγέλιον τού Χριστού. αλλά και εάν ημείς ή άγγελος εξ ουρανού ευαγγελίζηται υμίν παρ ό ευηγγελισάμεθα υμίν, ανάθεμα έστω» (Γαλ. α΄, 6-8).

Ο Απόστολος Παύλος είναι απόλυτος και στην περίπτωση αυτή, ότι, αν και ο ίδιος ή άγγελος που θα έλθη από τον ουρανό διδάξη «έτερον ευαγγέλιον», αυτός να είναι ανάθεμα. Είναι σκληρός ο λόγος, διότι ένα τέτοιο «έτερον ευαγγέλιον» αλλοιώνει όλο το έργο τής θείας ενανθρωπήσεως τού Λόγου τού Θεού, που βιώνεται μέσα στην Εκκλησία. Αυτοί οι λόγοι τού Αποστόλου Παύλου είναι επίκαιροι στην εποχή μας που, όπως το βλέπουμε, κηρύσσεται «έτερον ευαγγέλιον», χωρίς τις προϋποθέσεις και την θεολογία τού Ευαγγελίου τού Αποστόλου Παύλου.

Φαίνεται καθαρά ότι στην εποχή μας εγκαταλείπεται η διδασκαλία ότι ο άνθρωπος είναι δημιουργημένος κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση Θεού, παραθεωρείται αυτή η διδασκαλία με όλο το θεολογικό της νόημα, υπέρ τής απόψεως ότι ο άνθρωπος είναι πρόσωπο, με την έννοια ότι έχει δικαιώματα και ελευθερία επιλογών. Στην πραγματικότητα παρακάμπτεται η διδασκαλία περί τού «κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση τού Θεού», που είναι βασικό σημείο τής πιστοποιήσεως τού αρχικού σκοπού τού ανθρώπου.

Αντί τής διδασκαλίας περί τής κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση δημιουργίας τού ανθρώπου τονίζεται συνεχώς σήμερα η ελευθερία, η αγάπη, χωρίς όρια, τα δικαιώματα, ο έρωτας, μάλιστα χωρίς προϋποθέσεις, η ειρήνη στην κοινωνία, η οικουμενιστική προοπτική, ο σχετικισμός κ.α. Όλα αυτά είναι αλλοίωση τής θεολογικής έννοιας τού κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση και απώλεια τού Ευαγγελίου τού Χριστού και τών Αποστόλων, και φυσικά εισαγωγή τού «ετέρου ευαγγελίου». Θα παρατεθούν μερικά θέματα που αναπτύσσονται σε σύγχρονα Συνέδρια από ορθοδόξους Κληρικούς και θεολόγους που δείχνουν ότι δεχθήκαμε επιδράσεις ξένες από την διδασκαλία τού Χριστού, τών Αποστόλων και τών Αγίων.

3. Η «πλάνη» και η «παραπλάνηση» κατά τον άγιο Σωφρόνιο

Ο άγιος Σωφρόνιος ο Αγιορείτης τού Έσσεξ, σε ομιλία του στους μοναχούς του, κατά τα τελευταία χρόνια τής ζωής του, αναφερόταν στην σύγχρονη αυτή «πλάνη» και «παραπλάνηση», όπως την χαρακτήριζε. Έλεγε ότι τον απασχολούσε «να μη γίνουν (οι μοναχοί), ζώντας στον κόσμο αυτόν, θύματα κάποιας πλάνης ως προς τις οδούς τής εν Θεώ σωτηρίας μας».

Δίδασκε ότι, ενώ στην παλαιότερη εποχή η Χριστιανική πίστη ήταν κοινή και τα παιδιά συνήθιζαν από τα μικρά τους χρόνια να προσεύχονται, «στην εποχή μας η ανατροφή τών παιδιών είναι πολύ δύσκολο πρόβλημα» και αυτό εξηγείται από το ότι «τα σχολεία μας είναι εξαρτημένα από τη σφαίρα τής ανθρώπινης λογικής και τών επίγειων ενδιαφερόντων. Επειδή οι γονείς έχασαν την πίστη τους, τα παιδιά έρχονται στο σχολείο και μελετούν την θεολογία με τον ίδιο τρόπο με τον οποίο μελετούν κάθε άλλο κλάδο: τη χημεία, τη φυσική, τη γεωγραφία, τη γλώσσα κλπ. Αυτό όμως προκαλεί φοβερή ζημιά, γιατί συνηθίζουν να ζουν τον Θεό με τη λογική». Επισημαίνει ότι «όσοι γνωρίζουν την πνοή τού Αγίου Πνεύματος, αντιλαμβάνονται ότι η λογική τού Αριστοτέλη δεν αρμόζει στην θεολογία». Έτσι, τα παιδιά από τα μικρά τους χρόνια «δεν είναι προετοιμασμένα να ζήσουν τον Θεό». Και αυτό συνιστά «παραπλάνηση». Αντιλαμβάνονται τον Θεό «ως αφηρημένες έννοιες περί Θεού "πέριξ και περίπου"».

Το πρόβλημα δεν είναι η λογική, αλλά η εγκατάλειψη τής βασικής αλήθειας τής πίστεώς μας για τον σκοπό τού ανθρώπου, ότι είναι δημιουργημένος «κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση Θεού», είναι η λεγόμενη λογικοκρατία. Ο άγιος, όμως, Σωφρόνιος λέγει ότι «η εικόνα σε μάς ζει ήδη από τη γέννησή μας», διερωτάται, όμως, τι σημαίνει το «καθ’ ομοίωσιν» και «πώς θα αποκτήσουμε και πώς θα γνωρίσουμε το περιεχόμενο αυτό τής ομοιώσεως προς τον Θεό;». «Πώς ζει στον κόσμο η εκπληρωμένη εικόνα τού Θεού;». Αυτό είναι το ζητούμενο. Και στην συνέχεια τονίζει ότι πρέπει να αρχίζουμε την πνευματική μας ζωή κάθε ημέρα «από το να έχουμε κάθε ημέρα ως πρώτη μας φροντίδα να μην αμαρτάνουμε. Με τον ασκητικό αυτό αγώνα να μην αμαρτήσουμε, καθαρίζεται ο νους και η καρδιά και όλο το είναι μας από την αχλύ τής αμαρτίας».

Η «παραπλάνηση» γίνεται με μια θεολογία που είναι συνδεδεμένη με την λογική-λογικοκρατία και δεν εμπνέεται από το Άγιον Πνεύμα, γι’ αυτό έλεγε αφοπλιστικά: «Συνεπώς, όταν σάς αφήσω, παρακαλώ να προφυλάσσεσθε από την παρεκτροπή αυτή τών ακαδημαϊκών διπλωμάτων, που θεωρούν την θεολογία ως διανοητική επιστήμη και όχι ως πνευματική εμπειρία». Δεν ήταν ο άγιος Σωφρόνιος εναντίον τών θεολογικών Σπουδών και τής ακαδημαϊκής θεολογίας, αλλά δεν ήθελε αυτή η θεολογία να επισκιάση την θεολογία που είναι καρπός και έμπνευση τού Αγίου Πνεύματος. Ερωτά: «Πού μάς οδήγησαν αυτές οι σχολές;». Και απαντά: «Μάς οδήγησαν στο να κατασκευάσουμε κάποια τυποποιημένα όντα, που μιλούν για πράγματα τα οποία ποτέ δεν βίωσαν. Από πού λοιπόν το σκοτάδι αυτό στην Εκκλησία μας; Από πού αυτά τα σχίσματα;». Και λέγει αυθεντικά:

«Σάς έχω μιλήσει ήδη πολλές φορές, αλλά το Πνεύμα με ωθεί να τα επαναλάβω. Πριν ακόμη φύγω από σάς -και το τέλος τής ζωής μου είναι βέβαια εγγύς- θα ήθελα να γλιτώσετε από την πλάνη από την οποία πάσχει ο σύγχρονος κόσμος στο επίπεδο τής θεολογίας, ώστε κανένας να μη δημιουργεί λανθασμένες θεωρίες για τον Θεό, που να διαιρούν τον χριστιανικό κόσμο. Αναλογισθείτε ότι στο κέντρο τής Γενεύης, στο Παγκόσμιο Συμβούλιο τών Εκκλησιών, υπάρχουν περισσότεροι από διακόσιους διδάκτορες θεολογίας με διαφορετικές αντιλήψεις! Από πού αυτό; Ο Θεός είναι ένας» (Αρχιμανδρίτου Σωφρονίου (Σαχάρωφ), οικοδομώντας τον Ναό τού Θεού μέσα μας και στους αδελφούς μας, τόμ. Β΄, Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Έσσεξ Αγγλίας, 2013, σελ. 302-310).

Στην εποχή μας, ακόμη και μέσα στον Ορθόδοξο Χριστιανικό κόσμο, κυκλοφορεί μια «πλάνη», γίνεται μια «παραπλάνηση» και εμείς γινόμαστε, χωρίς να το καταλαβαίνουμε «θύματα κάποιας πλάνης ως προς τις οδούς τής εν Θεώ σωτηρίας μας». Η κυριότερη «πλάνη» και «παραπλάνηση» είναι το «έτερον ευαγγέλιον» που κηρύσσεται εν ονόματι δήθεν τής μοντέρνας εποχής μας. Φυσικά και πρέπει να αντιμετωπίζουμε τα σύγχρονα γεγονότα και προβλήματα, αλλά μέσα από την προοπτική τού «ευαγγελίου τής σωτηρίας», την διδασκαλία τών Προφητών, Αποστόλων και Πατέρων, την παράδοση τής Εκκλησίας και να μη διαφοροποιούμαστε από αυτήν.

Και ως ένα σημείο διαφοροποιήσεως από το «ευαγγέλιον τής σωτηρίας» και τής αποδοχής ενός «ετέρου ευαγγελίου» είναι το ότι παρακάμπτουμε όλη την διδασκαλία τής Εκκλησίας για το «κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν» και την όλη θεολογική και ασκητική ζωή και ασχολούμαστε με «το ανθρώπινο πρόσωπο», με τα δικαιώματα και τις ατομικές ελευθερίες. Αυτό είναι «πλάνη» και «παραπλάνηση» από την οδό τής αληθείας, είναι «έτερον ευαγγέλιον».