Μου αρέσουν πολύ τα τείχη. Ίσως η πιο γοητευτική όψη των μεσαιωνικών πόλεων είναι η χρήση τειχών. Κάποια περιέβαλλαν την πόλη και χρησίμευαν ως προστασία. Άλλα περιέβαλλαν μικρότερες περιοχές και εμπόδιζαν την εύκολη πρόσβαση και έξοδο (ίσως κατανοητό σε έναν κόσμο με πολλά ζώα). Υπήρχαν και άλλα τείχη που σηματοδοτούσαν «υψηλότερα» όρια. Σε ένα μεσαιωνικό κόσμο, η «τάξη» των πραγμάτων θεωρείτο σημαντική: βασιλιάδες και κοινοί άνθρωποι, ευγενείς και ταπεινοί, κύριοι, ελεύθεροι γαιοκτήμονες και μαθητευόμενοι, κ.λπ.

Ολόκληρο το σύμπαν είχε μια τάξη (ιεραρχία) που περιλάμβανε τους αγγέλους, τους ανθρώπους και όλα τα πλάσματα. Δεν ήταν για την καταπίεση ή την καταστολή, ούτε για την «διατήρηση των ανθρώπων στη θέση τους».  Μάλλον, η τάξη των πραγμάτων εξυπηρετούσε τον σκοπό της ένωσης με τον Θεό. Ολόκληρες αγγελικές τάξεις - αν και θεωρήθηκαν «υψηλότερες» από τους ανθρώπους - στην πραγματικότητα υπήρχαν για την υπηρεσία των ανθρώπων, όταν (σύμφωνα με τις Γραφές) τους συνοδεύουν κατά την εκδημία τους. Μάλιστα η Μητέρα του Θεού υμνήθηκε ως «υψηλοτέρα των Χερουβείμ, και ενδοξοτέρα ασυγκρίτως των Σεραφείμ».  Παρ' όλα αυτά, η «ιεραρχία» (κυριολεκτικά, «ιερή τάξη») συνέχισε να υπάρχει.

Τα τείχη ήταν μέρος της ιερής τάξης. Μέσα στην Εκκλησία, κιγκλιδώματα, εικονοστάσια, ή τοίχοι χώριζαν το Ιερό (τον «ιερό τόπο») από το γενικό σώμα της Εκκλησίας. Υπήρχε κάτι σαν τάξη σχετικά με το ποιός στεκόταν πού (ακόμα και μεταξύ εκείνων μέσα στο Ιερό).

Τα τείχη έχουν μια εσωτερική αντανάκλαση που δεν έχει εξαφανιστεί εντελώς από τον κόσμο μας. Ψυχολογικά, τους περιγράφουμε ως «όρια». Αυτές οι οριοθετήσεις σημειώνουν τον «χώρο» μιας άλλης προσωπικότητας ή, ακόμη και τα «δικαιώματα» που φαίνεται να αγαπάμε τόσο πολύ. Σε έναν εξαιρετικά εκδημοκρατισμένο κόσμο, τα εξωτερικά τείχη συχνά αφαιρούνται, ενώ κάθε εσωτερικό τείχος αγωνίζεται να διατηρήσει την ύπαρξή του. Αυτό προσθέτει στην σύγχυση ενός ήδη συγκεχυμένου κόσμου.

Μόνο τα τείχη και τα όρια είναι αυτά που καθιστούν εφικτή την κατανόηση.

Πάνω σε μια σελίδα γραπτού κειμένου, κάθε γράμμα αποτελεί όριο μέσα στην αδειανή λευκότητα της σελίδας. Αν δεν υπάρχουν όρια, δεν υπάρχει κάτι για ανάγνωση. Η πιο τρομακτική ύπαρξη που μπορώ να φανταστώ θα ήταν να αιωρούμαι σε έναν άδειο, μαύρο χώρο όπου ο «τόπος» δεν έχει νόημα ούτε σημείο αναφοράς. Είναι το υλικό ενός εφιάλτη.

Και όμως, ζούμε σε έναν εκδημοκρατισμένο κόσμο. Αμφισβητούμε κάθε είδους τείχη και φωνάζουμε επιδοκιμαστικά κάθε φορά που γκρεμίζονται. Κατά ένα παράξενο τρόπο, η δημοκρατία είναι η μεγιστοποίηση του ναρκισσισμού. Όπου δεν υπάρχουν τείχη, όλα είναι «εγώ» και «δικά μου».

Η διαίσθηση του μεσαιωνικού κόσμου δεν ήταν προϊόν μιας διεστραμμένης κουλτούρας. Η ουράνια πόλη που περιγράφεται στην Αποκάλυψη, έχει και αυτή τείχη. Αυτό το ύψιστο όραμα της ανθρώπινης ευτυχίας ορίζεται - περιβάλλεται από μυστικιστικά τείχη.

Μία από τις σύγχρονες εκφράσεις του άνευ ορίων εκδημοκρατισμού είναι το δόγμα του Sola Scriptura και η καρικατούρα της «κυριολεκτικής» ανάγνωσης της Αγίας Γραφής. Οι άνθρωποι ξεχνούν ότι το Sola Scriptura κέρδισε την θέση του σε μια περίοδο που είχε αφοσιωθεί στην ανατροπή της μεσαιωνικής κουλτούρας. Αν οι Γραφές γίνουν εύκολα προσβάσιμες σε όλους, τότε οι μελετητές, οι ιερείς και οι Πατέρες της Εκκλησίας θα υποβιβαστούν σε ίσους. Δεν θα θέλουμε κανένα μεσίτη μεταξύ ημών και του Θεού, ούτε μεσίτη μεταξύ ημών και της σημασίας της Αγίας Γραφής. Φυσικά, όταν κάθε γεωργός γίνεται ιεροκήρυκας, η σύγχυση που προκύπτει είναι κάτι παραπάνω από προβλέψιμη: γίνεται γελοία.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Κασσιανός εκφράζει το πνεύμα των Πατέρων με αυτόν τον τρόπο:

«Το να διεισδύσει κανείς στην ίδια την καρδιά και τον μυελό των ουράνιων λόγων και να συλλογιστεί τα κρυμμένα και βαθιά μυστήριά τους με το βλέμμα της καρδιάς καθαρισμένο, δεν μπορεί να αποκτηθεί, ούτε μέσω της ανθρώπινης επιστήμης ούτε μέσω της βέβηλης κουλτούρας, αλλά μόνο μέσω της καθαρότητας της ψυχής, μέσω του φωτισμού του Αγίου Πνεύματος.» (Συνέδρια, ΙΔ’9).

Ο Άγιος Ιωάννης γνωρίζει, όπως και όλοι οι Πατέρες, ότι η αλήθεια των Γραφών έχει τα δικά της όρια, το πρώτο και ευκολότερο από τα οποία είναι το ίδιο το γράμμα. Για να κατανοήσει κανείς περισσότερα από αυτό απαιτείται κάτι που δεν είναι απλώς κοινό.

Η ίδια αντίληψη είχε εκφραστεί πολύ πριν, από τον Ωριγένη, με ένα συναίσθημα που συμμερίζονταν πολλοί πρώιμοι Πατέρες:

«Αν προσπαθήσετε να ανάξετε το θείο νόημα στην καθαρά εξωτερική σημασία των λέξεων, ο Λόγος δεν θα έχει κανένα λόγο να σας φτάσει. Θα επιστρέψει στην μυστική Του κατοικία, η οποία είναι ο στοχασμός που της αξίζει. Γιατί έχει φτερά, αυτή τη θεϊκή έννοια, τα οποία της δίνονται από το Άγιο Πνεύμα που είναι ο οδηγός της... Αλλά το να είναι κανείς απρόθυμος να υπερβεί το γράμμα, και το να μην παραιτηθεί ποτέ από το να τρέφεται μόνο από το κυριολεκτικό νόημα - είναι σημάδι μιας ζωής με ψεύδη.»

Κανένα από αυτά τα όρια δεν δημιουργείται για να μας χωρίσει από τον Θεό. Αντίθετα, είναι ένα μέσο με το οποίο μπορούμε να Τον προσεγγίσουμε - με τον σωστό τρόπο. Από τη στιγμή της εκδίωξής μας από τον Κήπο, ένας άγγελος φύλακας τοποθετήθηκε στην πύλη για να μας εμποδίσει να εισέλθουμε με λάθος τρόπο (και έτσι να δημιουργήσουμε μια ακόμη χειρότερη καταστροφή για εμάς). Το κρυμμένο στοιχείο του Θεού και των πραγμάτων του Θεού είναι παντού και πάντοτε για την σωτηρία μας. Αν η ιεραρχία παίζει ένα ρόλο στην σωτηρία μας, είναι τουλάχιστον μια απόπειρα μήπως γιατρέψουμε την απαίτησή μας να είμαστε ίσοι με τον Θεό.

Δεν υπάρχει τυχαίο στην απόφαση του Θεού να εισέλθει στον κόσμο μας από την πιο ταπεινή από όλες τις πύλες: την μήτρα της Παναγίας. Το μυστήριο της μήτρας Της περιγράφεται μερικές φορές ως φωτιά (η Παναγία είναι η Φλεγόμενη Βάτος, που φέρει τον Θεό στην κοιλιά της - «ο Θεός μας είναι πυρ αναλίσκον») και όμως δεν καίγεται. Η δική μας αναγέννηση και ανανέωση εν Χριστώ έρχεται μέσω της βύθισης στην ίδια φωτιά.

Η Μητέρα του Θεού είναι ένα «όριο» ενάντια σε μια λανθασμένη ορθολογικότητα. Η ίδια η φράση «Μητέρα του Θεού» ή «Θεοτόκος» είναι κάτι το αδιανόητο - μια «αντίφαση εν τοις όροις». Και όμως, είναι αλήθεια. Όσοι Την απορρίπτουν ή αρνούνται να Την τιμήσουν, απορρίπτουν το σωτήριο μυστήριο μέσα Της. Κατά τον ίδιο τρόπο, μπορεί η Ίδια να αγκαλιαστεί χωρίς σκέψη, κατά τρόπον που αρνείται να αναγνωρίσει την αντίθεση της φύσης που Εκείνη αντιπροσωπεύει.

Καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας μας, συναντάμε πολλές αντιφάσεις - γεγονότα που θρυμματίζουν τις χαρούμενες προσδοκίες μας με απογοήτευση και πόνο. Αυτά τα γεγονότα είναι «τείχη» που διακόπτουν την εμποδισμένη πρόοδό μας προς την αυτοκαταστροφή. Φέρουν, κάτω από την αντίφαση, την πύρινη πρόνοια της αγάπης του Θεού, προσκαλώντας μας στον εορτασμό που βρίσκεται μέσα τους. Αυτή, νομίζω, είναι η πιο δύσκολη από όλες τις δοκιμασίες. Όταν ο Άγιος Ιάκωβος και ο Άγιος Ιωάννης πλησίασαν τον Χριστό, ζητώντας να καθίσουν δεξιά και αριστερά Του στην Βασιλεία, Εκείνος απάντησε: «Μπορείτε να πιείτε το Ποτήρι που Εγώ θα πιώ;» Μέχρι σήμερα, οι προσευχές μας πριν από την Θεία Κοινωνία λένε: «Μη φλέξεις με τη μετουσία…» Η Θεία Κοινωνία είναι ένα πύρινο Ποτήρι.

Όλες οι καθημερινές μας εμπειρίες είναι ένα είδος Γραφής, μια επιστολή γραμμένη στις σαρκώδεις πλάκες της καρδιάς. Είναι, χωρίς αμφιβολία, η πιο δύσκολη επιστολή για ανάγνωση. Ο Γέροντας Κλεόπας συνήθιζε να χαιρετάει όσους έρχονταν σε αυτόν λέγοντας: «Είθε ο παράδεισος να σε καταναλώσει!» Είμαστε περιτριγυρισμένοι από παράδεισο, αν και ένα φλεγόμενο σπαθί φυλάει την είσοδό του.

Νομίζω πως μόνο όταν δίνουμε ευχαριστίες - πάντοτε και για τα πάντα - είμαστε σε θέση να τραβήξουμε πίσω το πέπλο και να εισέλθουμε στο πύρινο μυστήριο του Θεού-εν-τω-κόσμω. Αυτή η ενέργεια συχνά γίνεται γρήγορα, προκειμένου να επιβιώσουμε από τις δυσκολίες της ημέρας. Υπάρχουν γενναίες και άγιες ψυχές που καθυστερούν στο Ποτήρι όσο χρειάζεται για να πλησθούν και να περάσουν πιο πέρα από τα πράγματα για τα οποία δίνουμε ευχαριστίες - και να βρουν τον  Ίδιο τον Δωρητή.

Και αυτό με φέρνει πίσω στα τείχη. Ένας κόσμος χωρίς τείχη θα ήταν ένας κόσμος χωρίς νόημα. Έχω ανακαλύψει, με την πάροδο του χρόνου, ότι υπάρχουν τείχη μέσα σε τείχη, μέσα στην ανθρώπινη καρδιά. Μερικά από αυτά κρύβουν τρομακτικά μυστικά. Αλλά ακόμα και εκεί αιωρείται ο παράδεισος - έτοιμος να μας καταβροχθίσει - αν επιμείνουμε αρκετά στον πόθο μας για τον Θεό.