Όταν ο Σέσιλ Ντε Μιλ επέλεξε τον Τσάρλτον Ίστον για τον ρόλο του Μωυσή στην ταινία του 1956 «Οι Δέκα Εντολές», είχε κατά νου μια καθαρά αμερικανική εκδοχή της κεντρικής ιστορίας της Παλαιάς Διαθήκης. Η δεκαετία του 1950 βρισκόταν στην καρδιά του Ψυχρού Πολέμου εναντίον του Κομμουνισμού. Η ταινία έγινε το όχημα για την πολιτισμική μυθολογία της Αμερικής. «Οι Δέκα Εντολές» είχαν στραφεί προς το θέμα της ελευθερίας.

 Ως εκ τούτου, το Χόλυγουντ ακολουθούσε μια αρκετά πεπατημένη αμερικανική οδό: «διαβάζοντας» την δική του ιστορία μέσα στις Γραφές, και τις Γραφές μέσα στην δική του ιστορία. Ο Μωυσής έτσι μπορούσε να γίνει ο Αβραάμ Λίνκολν του Ισραήλ. Η επιβλητική προσωπικότητα του Ίστον ταίριαζε απόλυτα σε αυτή την ανα-διήγηση. Εδώ υπήρχε θάρρος, δύναμη, σταθερότητα σκοπού και μια προσωπικότητα ικανή να κοιτάξει κατάματα ακόμα και τον Γιουλ Μπρίνερ (τον Φαραώ της Αιγύπτου). Η ταινία έγινε εμβληματική για πολλούς, στερεώνοντας μέσα στο μυαλό τους τις προσωπικότητες μέσα στις Γραφές. Ωστόσο, ο Θεός (και ο Μωυσής) δεν μοιάζουν με αυτές τις χολιγουντιανές φαντασίες. Κάθε άλλο παρά ομοίωμα Τσάρλτον Ίστον ήταν ο Μωυσής - ο οποίος περιγράφεται μέσα στις Γραφές ως ο «πιο πράος άνθρωπος πάνω στο πρόσωπο της γης». Και - είτε μας αρέσει είτε όχι - ο Θεός είναι ακόμη πιο πράος.

Ο Ιησούς είπε:  «Δεύτε προς με πάντες οι κοπιώντες και πεφορτισμένοι, καγώ αναπαύσω υμάς. Άρατε τον ζυγόν μου εφ’ υμάς και μάθετε απ’ εμού, ότι πράός ειμι και ταπεινός τη καρδία, και ευρήσετε ανάπαυσιν ταις ψυχαίς υμών· ο γαρ ζυγός μου χρηστός και το φορτίον μου ελαφρόν εστι.» (Ματθ. 11:28-30)

Τι σημαίνει να είναι κανείς πράος; Μια εναλλακτική απόδοση του όρου είναι «ευγενής» ή «ήπιος». Σε ορισμένα πλαίσια, το «ευγενής» είναι η καλύτερη απόδοση της λέξης, όμως μέσα στο συγκεκριμένο εδάφιο προτιμώ το «πράος». Μάς θυμίζει την πραότητα της Θεοτόκου, μέσα στην ταπεινοφροσύνη Της και την αποδοχή του θελήματος του Θεού. Η έννοια αποκτά μια πιο οικουμενική διάσταση στην Επί του Όρους Ομιλία, όπου ο Χριστός μάς λέει ότι «οι πράοι θα κληρονομήσουν τη γη».

Η πραότητα δεν είναι μια μοντέρνα αρετή. Ο θορυβώδης κόσμος μας τείνει να προσέχει τις πιο δυνατές και προκλητικές φωνές: εκείνες των οποίων τα αιτήματα συνοδεύονται από κάθε είδους ισχύ που μπορεί να αξιοποιηθεί. Δίνουμε αξία σε πρωταγωνιστές και νικητές, και στην καλύτερη περίπτωση, πρόσφέρουμε οίκτο σε εκείνους που δεν μπορούν να ξεπεράσουν την πραότητά τους. Υποψιάζομαι πως οι περισσότεροι άνθρωποι δεν πιστεύουν πως ο Θεός είναι πράος. Αναμφίβολα, μερικοί αναγνώστες που τα διαβάζουν αυτά ήδη θα ετοιμάζουν τις προκλήσεις τους, επικαλούμενοι την δυναμική εκκαθάριση του Ναού από τον Ιησού, ή τις πληγές της Αιγύπτου. Τέτοιου είδους αντιρρήσεις δεν είναι παρά διανοητικά παιχνίδια, που δεν έχουν τις ρίζες τους στην πραγματική μας εμπειρία του Θεού.

Καθώς έβγαινα από το σπίτι μου σήμερα το πρωί, βρέθηκα αντιμέτωπος με το δριμύ ψύχος. Ένας ελαφρύς άνεμος φυσούσε και ο ουρανός ήταν καταγάλανος - μια ευχάριστη αλλαγή μετά τις νεροποντές των τελευταίων δύο ημερών. Ο Θεός ήταν (και είναι) πανταχού παρών και τα πάντα πληρών, και μέσα σε όλα είναι πράος.  Μάς παρέχει την ευκαιρία να Τον αγνοούμε και να φανταζόμαστε τον κόσμο αδρανή και να Τον κηρύττουμε απόντα (ή ανύπαρκτο). Με την ίδια λογική βλέπουμε βάσανα στον κόσμο και αναρωτιόμαστε πού βρίσκεται ο Θεός, αρνούμενοι να δούμε την συσταύρωσή Του μέσα στον πόνο κάθε ανθρώπου (και κάθε δημιουργήματος).

Ο Άγιος Θεόφιλος Αντιοχείας έγραψε:

«Ο Θεός έδωσε στην γη την πνοή που την συντηρεί. Είναι δική Του η πνοή που ζωογονεί τα πάντα. Κι αν Εκείνος κρατούσε την πνοή Του, τα πάντα θα αφανίζονταν. Η πνοή Του πάλλεται μέσα στη δική σου, και μέσα στη φωνή σου. Είναι η πνοή του Θεού αυτή που αναπνέεις — κι εσύ δεν το αντιλαμβάνεσαι». (Προς Αυτόλυκον, Ι, 7)

Είναι φανερό, πως η παρουσία του Θεού μοιάζει αυτονόητη για κάποιους, ενώ για άλλους παραμένει «κρυμμένη». Αυτό που για μένα είναι ξεκάθαρο, είναι ότι ο Θεός επιδιώκει να μας ελκύσει κοντά Του, (πρωτίστως) από την δική μας την επιθυμία. Αν και Εκείνος κένωσε πλήρως τον Εαυτό Του για χάρη μας πάνω στο θυσιαστήριο του Σταυρού (και συνεχίζει να το πράττει), εντούτοις περιμένει υπομονετικά να Τον αναζητήσουμε κι εμείς.

Ακόμα περισσότερο: μέσα στην υπομονή Του, μάς προσκαλεί και εμάς σε μια ζωή πραότητας. Είναι επιθυμία Του να κληρονομήσουμε εμείς την γη. Η κληρονομιά δεν έρχεται ως μια εξωτερική επιβράβευση - είναι δωρεά, η οποία μπορεί να παραληφθεί μόνο από τα χέρια των πράων. Αυτή η οπτική της πραότητας διαρκώς παραβλέπεται.

Οι Γραφές μάς λένε: «Ο Θεός αντιτάσσεται στους υπερήφανους, αλλά δίνει χάρη στους ταπεινούς» (Παροιμ. 3:34).

Πιστεύω πως αυτή η πραγματικότητα - ή αρχή - αποκαλύπτει κάτι για την φύση της ίδιας της Χάριτος, και πως δεν είναι απλώς μια αυθαίρετη απόφαση από τον Θεό. Τέτοια Χάρη - στην ζωή των υπερήφανων - θα λειτουργούσε προς την καταστροφή τους αντί για την σωτηρία τους.

Η πραότητα του Θεού είναι σαν τη φωτιά της κόλασης στις ψυχές των υπερήφανων. Αν θέλουμε να γνωρίσουμε τον Θεό, τότε πρέπει να γίνουμε σαν Εκείνον.

Όταν γράφω για τον χαρακτήρα της νεωτερικότητας, συχνά επισημαίνω πως παρασύρει τους πάντες να φαντάζονται τον εαυτό τους σε θέση διοικητική. Με αυτό έρχεται μια αλαζονεία που αναλαμβάνει μια γνώση που δεν κατέχει, ή μια δεξιότητα που ποτέ δεν απέκτησε. Μιλά για την εξουσία με τρόπο που φανερώνει ξεκάθαρα πόσο λίγο αντιλαμβάνεται τους κινδύνους της. Γινόμαστε άνθρωποι θορυβώδεις, των οποίων οι απόψεις θα κατέστρεφαν την γη, αν ποτέ εφαρμόζονταν αφελώς. Ο τρέχων τρόπος άσκησης της εξουσίας από εκείνους που την κατέχουν είναι, σε πολλές περιπτώσεις, σαφώς καταστροφικός, και συχνά συναντάται με μια ακόμη μεγαλύτερη εξουσία, σε μια προσπάθεια να «διορθωθεί» το προηγούμενο λάθος. Έχουμε γίνει ένας πολιτισμός χτισμένος πάνω στα συσωρευμένα λάθη του – οι «λογαριασμοί» των οποίων είναι βέβαιο ότι κάποια στιγμή στο μέλλον θα είναι πληρωτέοι.

Η Οδός του Σταυρού είναι πολύ περισσότερο από ένα σύνθημα που αντιπροσωπεύει το πώς κανείς πιθανώς να αξιολογεί ένα μεμονωμένο ιστορικό γεγονός. Ο Σταυρός αποκαλύπτει ποιος είναι ο Θεός, καθώς και την σοφία και την δύναμή Του. Η πραότητα του Σταυρού αποκαλύπτεται στον θάνατο και την ανάσταση του Χριστού, ως πληρότητα της Θεϊκής εύνοιας^· είναι ταυτόχρονα το μέσον της σωτηρίας μας και οδοδείκτης της πορείας που καλούμαστε να ακολουθήσουμε.

Το ότι ο Θεός παραμένει «κρυμμένος», κυρίως Τον καθιστά αθέατο σε εκείνους που αναζητούν την κοσμική οδό της ισχύος και της σοφίας. Αυτοί βλέπουν μόνο αδυναμία και μωρία, και χλευάζουν όσους αποδέχονται αυτή την «κρυμμένη» παρουσία του Θεού ως ευπρόσδεκτο σύντροφο στη δική τους ταπεινότητα.

Όταν ο Χριστός προειδοποίησε τον κόσμο να μην Τον κάνουν γνωστό – «και επετίμησεν αυτοίς ίνα μη φανερόν ποιήσωσιν αυτόν» (Μτθ. 12:16), αυτό έγινε, όπως αναφέρει ο ευαγγελιστής «όπως πληρωθή το ρηθέν δια Ησαΐου του προφήτου λέγοντος….» (Μτθ. 12:17) - για να εκπληρωθεί η προφητεία του Ησαΐα (42:1-3): «ιδού ο παις μου, ον ηρέτισα, ο αγαπητός μου, εις ον ευδόκησεν η ψυχή μου· θήσω το πνεύμά μου επ’ αυτόν, και κρίσιν τοις έθνεσιν απαγγελεί· ουκ ερίσει ουδέ κραυγάσει, ουδέ ακούσει τις εν ταις πλατείαις την φωνήν αυτού. κάλαμον συντετριμμένον ου κατεάξει και λίνον τυφόμενον ου σβέσει, έως αν εκβάλη εις νίκος την κρίσιν· και τω ονόματι αυτού έθνη ελπιούσι..» (Μτθ. 12:18-21)

Εξακολουθεί να παραμένει «άγνωστος» από τους ισχυρούς - και τους πλούσιους τους εξαποστέλλει κενούς – μέχρι να Τον βρουν ανάμεσα στους πράους.