1. Όλα, λοιπόν, αποτελούν μία, ενιαία πραγματικότητα. Δηλαδή, προέρχονται από τον ένα και τον αυτό Θεό, όπως λέγει και ο Κύριος στους μαθητάς του «Δια τούτο πας γραμματεύς μαθητευθείς εις την βασιλείαν των ουρανών ομοιός εστίν ανθρώπω οικοδεσπότη, όστις εκβάλλει εκ του θησαυρού αυτού καινά και παλαιά»^[1]. Δεν δίδαξε ότι άλλος βγάζει τα παλιά και άλλος τα καινούργια, αλλά ένας και ο αυτός. Ο οικοδεσπότης είναι ο Κύριος, ο οποίος εξουσιάζει όλη την πατρική οικία. Και στους μεν δούλους, οι οποίοι δεν έμαθαν ακόμη, παραδίδει κατάλληλο γι' αυτούς νόμο, στους ελευθέρους και δικαιωμένους με την πίστη δίδει εντολές που τους ταιριάζουν και στους υιούς ανοίγει την κληρονομιά του. «Γραμματείς» και «διδασκάλους» της βασιλείας των ουρανών έλεγε τους μαθητάς του, για τους οποίους και αλλού έλεγε στους Ιουδαίους: «Ιδού εγώ αποστέλλω προς υμάς σοφούς και γραμματείς και διδασκάλους, και εξ αυτών αποκτενείτε και διώξετε από πόλεως εις πόλιν»^[2]. Τα καινούργια και τα παλιά, που βγάζει από το θησαυρό του, χωρίς αμφιβολία, είναι οι δύο διαθήκες. Τα παλιά, η νομοθεσία που υπήρχε πριν. Τα καινούργια, η ζωή σύμφωνα με το ευαγγέλιο. Γι' αυτήν μιλάει ο Δαυΐδ: «Άσατε τω Κυρίω άσμα καινόν»^[3]. Και ο Ησαΐας: «Υμνήσατε τω Κυρίω ύμνον καινόν, η αρχή αυτού· δοξάζετε το όνομα αυτού απ' άκρου της γης, τας αρετάς αυτού εν ταις νήσοις αναγγέλλουσι»^[4]. Και ο Ιερεμίας λέγει: «Ιδού διαθήσομαι διαθήκην καινήν· ουχ ως διεθέμην τοις πατράσιν υμών»^[5] στο όρος Χωρήβ. Και τις δύο διαθήκες τις παρουσίασε ένας και ο αυτός οικοδεσπότης, ο Λόγος του Θεού, ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, ο οποίος μίλησε και στον Αβραάμ και στο Μωυσή και «εν καινότητι»^[6] αποκατέστησε για εμάς την ελευθερία και πολλαπλασίασε τη χάρη του.

2. Λέγει ο Χριστός: «Του ιερού μείζον εστίν ώδε»^[7]. Το «περισσότερο», όμως, η «λιγώτερο» δεν λέγεται γι' αυτά που δεν έχουν μεταξύ τους καμία σχέση και είναι αντίθετα από τη φύση τους και αντιμάχονται μεταξύ τους. Λέγεται γι' αυτά που έχουν την ίδια ουσία και επικοινωνούν μεταξύ τους, αλλά διαφέρουν μόνον ως προς το πλήθος και το μέγεθος· όπως το νερό από το νερό και το φως από το φως και η χάρις από τη χάρη. Είναι, λοιπόν, ανώτερη η νομοθεσία, που δόθηκε για την ελευθερία, από εκείνην που δόθηκε για τη δουλεία. Και γι' αυτό όχι σε ένα έθνος, αλλά σε όλο τον κόσμο διαδόθηκε. Ένας, όμως, είναι και ο αυτός Κύριος, ο οποίος είναι ανώτερος από το ναό και το Σολομώντα^[8] και δωρίζει στους ανθρώπους περισσότερα από ό,τι ο Ιωνάς^[9]· δηλαδή, την παρουσία του και την εκ νεκρών ανάστασή του. Δεν αλλάζει τον Θεό, ούτε κηρύσσει άλλον Πατέρα, αλλά αυτόν τον ίδιο, ο οποίος πάντοτε έχει να δώσει περισσότερα στους οικείους του. Και καθώς μεγαλώνει η αγάπη τους προς τον Θεό, δωρίζει περισσότερα και μεγαλύτερα, όπως έλεγε και ο Κύριος στους μαθητάς του: «Και μείζω τούτων όψεσθε»^[10]. Και ο Παύλος λέγει: «Ουχ ότι ήδη έλαβον η δεδικαίωμαι ή ήδη τετελείωμαι»^[11]«Εκ μέρους γαρ γινώσκομεν και εκ μέρους προφητεύομεν. Όταν δε έλθει το τέλειον, το εκ μέρους καταργηθήσεται»^[12]. Όταν, λοιπόν, έλθει το τέλειο, δεν θα δούμε άλλον Πατέρα, αλλά αυτόν που τώρα επιθυμούμε να δούμε («Μακάριοι οι καθαροί τη καρδία, ότι αυτοί τον Θεόν όψονται»^[13] . Ούτε θα περιμένωμε άλλον Χριστό και Υιό του Θεού, αλλά αυτόν που γεννήθηκε από την παρθένο Μαρία και έπαθε και τον οποίο πιστεύουμε και αγαπούμε (όπως λέγει ο Ησαΐας: «Και ερούσι τη ημέρα εκείνη ιδού Κύριος ο Θεός ημών, εφ' ω ηλπίσαμεν και ηγαλλιασάμεθα επί τη σωτηρία ημών»^[14]· και ο Απόστολος Πέτρος στην επιστολή του: «Ον ουκ ιδόντας αγαπάτε, εις ον άρτι μη ορώντες επιστεύσατε, αγαλλιάσεσθε χαρά ανεκλαλήτω»^[15]). Ούτε παίρνουμε άλλο Πνεύμα Άγιο, παρά μόνον αυτό που είναι μαζί μας και κράζει: «Αββά ο πατήρ»^[16]. Και σε αυτά τα ίδια θα έχωμε αύξηση και θα προοδεύσωμε, ώστε όχι πλέον «δι' εσόπτρου εν αινίγματι», αλλά «πρόσωπον προς πρόσωπον»^[17] θα απολαύσωμε τις δωρεές του Θεού. Έτσι και τώρα, παίρνοντας περισσότερα από το ναό και το Σολομώντα, δηλαδή, την έλευση του Υιού του Θεού, δεν διδαχθήκαμε για άλλο θεό πλην του Δημιουργού και Ποιητού των όλων, ο οποίος εξ αρχής φανερώθηκε σε εμάς. Ούτε μάθαμε για άλλο Χριστό, Υιό του Θεού, εκτός από αυτόν που κήρυξαν οι Προφήται.

3. Επειδή η Καινή Διαθήκη έγινε γνωστή και προφητεύθηκε με τους Προφήτες, κηρυσσόταν και ο Υιός που θα την οικονομούσε σύμφωνα με την ευδοκία του Πατρός, φανερούμενος στους ανθρώπους όπως θέλησε ο Θεός. Έτσι θα μπορούν να προκόβουν πάντα πιστεύοντας σε αυτόν και με τις διαθήκες θα φθάσουν στην τέλεια σωτηρία. Μία είναι η σωτηρία και ένας ο Θεός. Οι εντολές, που μορφοποιούν τον άνθρωπο, είναι πολλές και δεν είναι λίγα τα σκαλοπάτια, που οδηγούν τον άνθρωπο στον Θεό. Στο γήινο, βεβαίως, και πρόσκαιρο βασιλιά, μολονότι είναι άνθρωπος, επιτρέπεται μερικές φορές να απονέμει μεγαλύτερα δώρα στους υπηκόους του. Δεν θα επιτραπεί, όμως, στον Θεό, αφού είναι ο ίδιος, να θέλει να απονέμει πάντοτε περισσότερη χάρη στο ανθρώπινο γένος και συνεχώς να τιμά με περισσότερες δωρεές όσους ευαρεστούν σε αυτόν; Αν πρόοδος είναι το να επινοούμε άλλον Πατέρα πλην αυτού που κηρύχθηκε απ' αρχής, τότε πρόοδος θα είναι και το να επινοούμε άλλον τρίτο εκτός από αυτόν που εκ δευτέρου νομίσαμε πως βρήκαμε και από τον τρίτο τέταρτο και από αυτόν πάλι άλλον και άλλον. Και έτσι, νομίζοντας πάντα ότι προοδεύουμε με αυτήν τη σκέψη, δεν θα σταθούμε ποτέ σε ένα θεό. Αφού η σκέψη μας απομακρύνθηκε από αυτόν που είναι Θεός και επέστρεψε πάλι πίσω, θα ζητά βεβαίως, πάντοτε τον Θεό, όμως, ποτέ δεν θα τον βρει. Θα κολυμπά πάντα στο βυθό του ακατάληπτου, εκτός και αν μεταστραφεί με τη μετάνοια και επιστρέψει εκεί, από όπου εξεβλήθη· δηλαδή, να ομολογήσει ένα Θεό Πατέρα και Δημιουργό, να πιστεύσει δε σε αυτόν που κήρυξαν ο Νόμος και οι Προφήται και μαρτύρησε ο Χριστός, όπως λέγει ο ίδιος σε όσους κατηγορούσαν τους μαθητάς του, ότι δήθεν δεν τηρούσαν την παράδοση των Πρεσβυτέρων «Διατί υμείς παραβαίνετε την εντολήν του Κυρίου δια την παράδοσην υμών; ο γαρ Θεός είπε: τίμα τον πατέρα και την μητέρα· και ο κακολογών πατέρα ή μητέρα θανάτω τελευτάτω»^[18]. Και πάλι λέγει σε αυτούς: «Και ηκυρώσατε τον λόγον του Θεού δια την παράδοσιν υμών»^[19]. Ολοφάνερα ο Χριστός παραδέχεται ως Πατέρα και Θεό αυτόν που είπε στο νόμο: «Τίμα τον πατέρα και την μητέρα, ίνα εύ σοι γένηται»^[20]. Ως λόγο, δηλαδή, του Θεού ομολόγησε την εντολή του Νόμου ο αληθινός Θεός και κανέναν άλλο δεν ονόμασε θεό, παρά μόνον τον Πατέρα του.

1. Ματθαίος 13,52.

2. Ματθαίος 23,34.

3. Ψαλμοί 95,1· 97,1.

4. Ησαΐας 42,10-12.

5. Ιερεμίας 38,31-32· Εβραίους 8,9.

6. Ρωμαίους 6,4.

7. Ματθαίος 12,6.

8. Ματθαίος 12,42.

9. Ματθαίος 12,41.

10. Ιωάννης 1,51.

11. Φιλιππησίους 3,12.

12. Α΄ Κορινθίους 13,9-10.

13. Ματθαίος 5,8.

14. Ησαΐας 25,9.

15. Α' Πέτρου 1,8.

16. Ρωμαίους 8,15· Γαλάτας 4,6.

17. Α΄ Κορινθίους 13,12.

18. Ματθαίος 15,3-4· Μάρκος 7,9-10.

19. Ματθαίος 15,6.

20. Έξοδος 20,12. Παράβαλλε Εφεσίους 6,2· Ματθαίος 15,4· 19,19- Μάρκος 7,10 10,19· Λουκάς 18,20.