1. [Έτσι, λοιπόν, έχουν αυτά. Σε όλα, επίσης, τα σπουδαία και αρχαία αντίγραφα υπάρχει αυτός ο αριθμός. Και μαρτυρούν εκείνοι που είδαν προσωπικώς τον Ιωάννη. Αλλά και ο λόγος μάς διδάσκει ότι ο αριθμός του ονόματος του θηρίου, σύμφωνα με τον υπολογισμό που κάνουν οι Έλληνες, βρίσκεται με τα γράμματα που περιέχει]^[1]. Το 666, δηλαδή, έχει τόσες δεκάδες, όσες και εκατοντάδες, και τόσες εκατοντάδες, όσες και μονάδες (διότι ο αριθμός ο που διατηρείται ο ίδιος δείχνει την ανακεφαλαίωση όλης αυτής της αποστασίας που έγινε στην αρχή, στους μέσους χρόνους και θα γίνει και στο τέλος). [Δεν ξέρω, λοιπόν, πώς έπεσαν έξω μερικοί που ακολούθησαν τους αμαθείς και απέρριψαν το μεσαίο αριθμό του ονόματος, δηλαδή, αφαίρεσαν κακόβουλα πενήντα αριθμούς, και θέλουν να είναι αντί για έξι δεκάδες μία δεκάδα]. Αυτό νομίζω πως ήταν σφάλμα των αντιγραφέων, όπως συνήθως γίνεται, διότι οι αριθμοί τίθενται και με γράμματα και εύκολα το ελληνικό γράμμα, που σημαίνει τον αριθμό 60 (το ξ'), εξηγήθηκε με το ελληνικό γράμμα ι (που σημαίνει δέκα). Έπειτα [άλλοι εξέλαβαν αυτόν τον αριθμό, χωρίς να εξετάσουν. Μερικοί τον επινόησαν έτσι σκόπιμα, από απλότητα και παράκαιρα. Άλλοι, από άγνοια του καλού, τόλμησαν να αναζητήσουν και όνομα, που έχει εσφαλμένο και εντελώς αποτυχημένο αριθμό. Όσους, όμως, το έκαναν αυτό από απλότητα και αθωότητα φυσικό είναι να τους συγχώρηση ο Θεός. Ενώ όσοι από κενοδοξία ορίζουν ονόματα με εσφαλμένο αριθμό και αποφαίνονται για το όνομα που αυτοί επινόησαν, αυτοί δεν θα μείνουν ατιμώρητοι, διότι εξαπάτησαν και αυτούς ακόμη που τους πίστεψαν. Και η πρώτη τους τιμωρία είναι το ότι αστόχησαν στην αλήθεια και αυτό, που δεν υπάρχει, το εξέλαβαν ότι υπάρχει. Εξ άλλου, εφ' όσον εκείνος που πρόσθεσε ή αφαίρεσε κάτι από τη Γραφή έχει μεγάλο επιτίμιο^[2], και ένας τέτοιος κατ' ανάγκη πέφτει στο ίδιο επιτίμιο. Θα επακολουθήσει δε και άλλος μεγάλος κίνδυνος για όσους από πριν εξέλαβαν εσφαλμένα το όνομα τού Αντιχρίστου. Αν αυτοί μεν νομίζουν πως έχει άλλο όνομα και εκείνος έλθει με άλλο, εύκολα θα τους εξαπατήσει, αφού δεν έχει έλθει ακόμη εκείνος που πρέπει να τον αποφεύγουν].

2. Πρέπει, λοιπόν, να τα ξεχάσουν όλα αυτά και να επιστρέψουν στον πραγματικό αριθμό του ονόματος, για να μη θεωρούνται ότι επέχουν θέση ψευδοπροφητών. Αλλά να ξέρουν το βέβαιο αριθμό που είπε η Γραφή, δηλαδή, τον αριθμό 666, και να περιμένουν πρώτα τη διαίρεση της βασιλείας σε δέκα βασιλείς. Μετά δε να ξέρουν ότι, ενώ εκείνοι βασιλεύουν και νομίζουν πως είναι ασφαλισμένα τα έργα τους και αυξάνει η βασιλεία τους, αυτός, που ξαφνικά θα έλθει, σφετεριζόμενος την εξουσία τους και εκφοβίζοντας αυτούς που είπαμε πριν και έχοντας το όνομα που περιέχει τον αριθμό που προαναφέραμε, αυτός πραγματικά θα είναι «το βδέλυγμα της ερημώσεως»^[3].

Αυτό λέγει και ο Απόστολος: «Όταν λέγωσιν, ειρήνη και ασφάλεια, τότε αιφνίδιος αυτοίς εφιστάται όλεθρος»^[4]. Ο Ιερεμίας, όμως, όχι μόνο την αιφνίδια έλευσή του, αλλά και τη φυλή, από την οποία θα έλθει, τη φανέρωσε λέγοντας: «Εκ Δαν ακουσόμεθα φωνήν οξύτητος ίππων αυτού, από φωνής χρεμετισμού ιππασίας ίππων αυτού σεισθήσεται πάσα η γη· και ήξει και καταφάγεται την γην και το πλήρωμα αυτής, πάλιν και τους κατοικούντας εν αυτή»^[5]. Και γι' αυτό στην Αποκάλυψη δεν συγκαταριθμείται αυτή η φυλή με εκείνες που σώζονται^[6].

3. [Είναι, λοιπόν, ασφαλέστερο και πιο ακίνδυνο να περιμένουμε την έκβαση της προφητείας, παρά με εικασίες να προσπαθούμε να βρούμε ή να μαντεύσουμε το όνομα. Είναι δε δυνατό να βρούμε πολλά ονόματα που έχουν τον ίδιο αριθμό]^[7]. Παρά ταύτα, όμως, παραμένει το ίδιο πρόβλημα. [Διότι αν βρίσκουμε πολλά ονόματα που έχουν αυτόν τον αριθμό, πρέπει να ερευνήσουμε ποιο από αυτά θα πάρει ο αντίχριστος, όταν έλθει]. Για το ότι τα λέγουμε αυτά όχι από έλλειψη ονομάτων, τα οποία να έχουν τον αριθμό αυτού του ονόματος, αλλά από φόβο προς τον Θεό και από ζήλο προς την αλήθεια, ως απόδειξη ας είναι τα εξής: Είναι φανερό ότι το όνομα «ΕΥΑΝΘΑΣ» έχει τον αριθμό που ζητούμε, αλλά τίποτε δεν βεβαιώνουμε γι' αυτό. Όμως, και το όνομα «ΛΑΤΕΙΝΟΣ» έχει τον αριθμό 666. Και είναι πολύ πιθανό, διότι η τελευταία βασιλεία (η ρωμαϊκή) έχει αυτό το όνομα. Δηλαδή, οι Λατίνοι είναι αυτοί που κυβερνούν τώρα. Αλλά δεν θα καυχηθούμε εμείς γι' αυτό. Και στη λέξη «ΤΕΙΤΑΝ» η πρώτη συλλαβή γράφεται με δύο Ελληνικά φωνήεντα, το ε και το ι. Γι' αυτό και το βρίσκουμε ως το πλέον αξιόπιστο από όλα τα ονόματα. Καθότι περιέχει τον αριθμό που είπαμε πριν και έχει έξι γράμματα. Η κάθε συλλαβή αποτελείται από τρία γράμματα και είναι παλιά λέξη και ασυνήθιστη. Ούτε, βεβαίως, κάποιος από τους βασιλείς αυτούς, που έχουμε τώρα, ονομάσθηκε «ΤΕΙΤΑΝ». Ούτε κάποιο από αυτά τα είδωλα, που λατρεύουν δημοσία οι Έλληνες και οι βάρβαροι, έχει αυτό το όνομα. Και θείο όνομα το θεωρούν αυτό πολλοί, ώστε ακόμη και τον ήλιο τον ονομάζουν «Τιτάνα» αυτοί που βασιλεύουν τώρα. Και περιέχει κάποια ένδειξη ότι τιμωρεί και εκδικείται^[8], διότι εκείνος (ο αντίχριστος) υποκρίνεται ότι εκδικείται για όσους κακουχούνται. Εξ άλλου και παλιό όνομα είναι και αξιόπιστο και βασιλικό, μάλλον δε όνομα τυράννου. Μολονότι, λοιπόν, αυτό το όνομα «ΤΕΙΤΑΝ» έχει τόσους λόγους να μας πείσει, έχει δε και την πιθανότητα να συναγάγουμε από πολλά μήπως ονομάζεται «ΤΕΙΤΑΝ» αυτός που θα έλθει, [εμείς δεν ριψοκινδυνεύουμε για το όνομα τού Αντιχρίστου να αποφαινόμαστε με σιγουριά. Αν έπρεπε φανερά να κηρύσσεται τώρα το όνομά του, θα το έλεγε ο Ιωάννης που είδε και την Αποκάλυψη. Αυτήν, άλλωστε, δεν την είδε πριν από πολύ καιρό, αλλά σχεδόν στη δική μας γενιά προς το τέλος της βασιλείας του Δομετιανού]^[9].

4. Έδειξε τον αριθμό του ονόματος, για να φυλαγόμαστε από αυτόν, όταν έλθει, αφού γνωρίζουμε ποιος είναι. Αποσιώπησε δε το όνομά του, διότι δεν αξίζει να το πει το Άγιο Πνεύμα. Αν το είχε πει, ίσως και θα παρέμενε για πολύ. Τώρα, όμως, επειδή «ην και ουκ έστι, και μέλλει αναβαίνειν εκ της αβύσσου και εις απώλειαν υπάγειν»^[10], σαν να μη υπάρχει καθόλου, δεν λέγει ούτε το όνομά του. Και αυτού που δεν υπάρχει, ούτε και το όνομά του λέγεται.

Όταν αυτός ο αντίχριστος θα έχει ερημώσει τα πάντα σε αυτόν τον κόσμο, βασιλεύοντας τρία χρόνια και έξι μήνες, και θα καθίσει στο ναό των Ιεροσολύμων, τότε θα έλθει ο Κύριος από τους ουρανούς επί των νεφελών και εν τη δόξη του Πατρός^[11]. Εκείνον μεν και όσους υπακούουν σε αυτόν θα τους στείλει στη λίμνη του πυρός^[12]. Στους δικαίους, όμως, θα φέρει τους χρόνους της βασιλείας, δηλαδή, την ανάπαυση, την έβδομη ημέρα που αγίασε^[13], και θα αποκαταστήσει για τον Αβραάμ την υπόσχεση της κληρονομιάς. Σε αυτήν τη βασιλεία, λέγει ο Κύριος, πολλοί θα έλθουν από την Ανατολή και τη Δύση και θα αναπαυθούν μαζί με τον Αβραάμ, τον Ισαάκ και τον Ιακώβ^[14]

Σημειώσεις

1. Ευσεβίου, Εκκλησιαστική Ιστορία, Ε', 8,5 (ΒΕΠ 19, 327, 7-12), όπου απαντούν και τα επόμενα.

2. Αποκάλυψη 22,18-19.

3. Δανιήλ 9,27· Ματθαίος 24,15· Μάρκος 13,14.

4. Α' Θεσσαλονικείς 5,3.

5. Ιερεμίας 8,16.

6. Αποκάλυψη 7, 5-8

7. Ιωάννου Δαμασκηνού, Εις τα Ιερά Παράλληλα. Το εξέδωσε ο Halloixius (όπως και το επόμενο).

8. Υπαινίσσεται το μύθο των Τιτάνων, θεών της αρχαίας μυθολογίας, οι οποίοι πολέμησαν κατά των θεών τού Ολύμπου, για να εκδικηθούν την αδικία που τους έγινε με την ενθρόνιση του Δία. Ο Κρόνος, ο νεώτερος και φοβερότερος των Τιτάνων (12 τον αριθμό, 6 άρρενες και 6 θήλεις), εκθρόνισε και ακρωτηρίασε τον πατέρα του, τον Ουρανό, ο οποίος τον καταράσθηκε να έχει την ίδια τύχη, φοβούμενος δε αυτήν την κατάρα, κατέπινε τα τέκνα του. Αλλά ο Δίας, που διέφυγε, εκθρόνισε τον πατέρα του, τον Κρόνο, και για να επιβάλει οριστικά την εξουσία του αναγκάσθηκε να καταπολεμήσει τους Τιτάνες. Αυτοί, αν και τους είχε απελευθερώσει ο Δίας από τον Τάρταρο, όπου τους είχε ρίξει ο Ουρανός, δεν ανέχονταν τη στέρηση της εξουσίας από τους ολυμπίους θεούς, οι οποίοι ήσαν μεταγενέστεροί τους. Έτσι διεξήχθη η Τιτανομαχία, κατά την οποία νικήθηκαν οι Τιτάνες και κλείσθηκαν πλην του Ωκεανού στον Τάρταρο (Ησιόδου, Θεογονία, 617-819).

9. Ευσεβίου, Εκκλησιαστική Ιστορία, Ε' 8,6 (ΒΕΠ 19,327,14-19). Καθώς παρατηρεί ο Newman, «πρέπει να σημειωθεί ότι ο Ειρηναίος παρουσιάζει μία συνεχή ιστορική ή αλληγορική ερμηνεία της Αποκαλύψεως, παρά μία σύγχρονη ιστορική προσέγγιση. Και επί πλέον, χρησιμοποιεί την Αποκάλυψη με αυτόν τον τρόπο, για να περιγράψει τον όλεθρο των αποστατών όλων των γενεών, από τη δημιουργία του κόσμου, και κυρίως όσων από τη γενιά του αποστάτησαν προς το Γνωστικισμό». Και παρακάτω: «ο Ειρηναίος είναι ένας σημαντικός μάρτυς για την ημερομηνία συγγραφής της Αποκαλύψεως· δεν υπάρχει σημαντικός λόγος για να αμφισβητήσουμε τη χρονολόγησή της επί Δομιτιανού. Εξ άλλου, ο Ειρηναίος δεν αναφέρει καμία σχέση ανάμεσα στην Αποκάλυψη και σε ένα πιθανό διωγμό του Δομιτιανού. Δεν κάνει κανένα σχόλιο που να λέγει ότι ο Απόστολος Ιωάννης ή άλλοι διώχθηκαν ή μαρτύρησαν για την πίστη τους σε αυτήν την περίοδο. Δηλώνει αλλού απερίφραστα ότι ο Απόστολος έζησε ανάμεσά τους ως την εποχή του Τραϊανού, πράγμα που θα μπορούσε να υποδηλώσει ότι η διαμονή του στην Πάτμο, πιθανώς, δεν ήταν τίποτε περισσότερο από μία "προστατευτική κράτηση" (protective custody), αν μπορούμε να την πούμε έτσι» (Barclay Newman, άρθρο The fallacy of the Domitian Hypothesis, Critique of the Irenaeus source as a witness for the contemporary historical approach to the interpretation of the Apocalypse, στο New Testament Studies, vol Χ, 1963-1964, σελ. 136,138).

10. Αποκάλυψη 17,8.

11. Ματθαίος 16,27· Μάρκος 13,26.

12. Αποκάλυψη 19,20.

13. Γένεση 2,2-3.

14. Ματθαίος 8, 11.