Ορθόδοξη Ομάδα Δογματικής Έρευνας

Κεντρική Σελίδα

Αγία Γραφή

Μικρή Εισαγωγή στην Αγία Γραφή. Από τι αποτελείται και τι πραγματεύεται * Πεντάτευχος. Από τι αποτελείται και τι πραγματεύεται * Ονομασία και διαίρεση των βιβλίων τής Παλαιάς Διαθήκης Σαμουήλ και Βασιλειών * Τα ιστορικά βιβλία τής Παλαιάς Διαθήκης * Τα Προφητικά βιβλία τής Παλαιάς Διαθήκης * Τα Ποιητικά και Διδακτικά βιβλία τής Παλαιάς Διαθήκης * Τα Ευαγγέλια * Οι Πράξεις τών Αποστόλων * Η Αποκάλυψη τού Ιωάννου. Περιεχόμενο τού βιβλίου

8ο Μέρος

Οι Επιστολές τών Αποστόλων

Διάταξη και περιεχόμενο

Τού σεβ. Μητρ. Ναυπάκτου Ιεροθέου

 

Πηγή: Περιοδικό "Εκκλησιαστική Παρέμβαση" Τεύχος 348 - Ιούλιος 2025.

Αναδημοσίευση από: https://www.parembasis.gr

Ο Χριστός μετά την Ανάστασή Του έδωσε εντολή στους Μαθητές Του να πορευθούν σε όλο τον κόσμο και να κηρύξουν στους ανθρώπους για την Βασιλεία τού Θεού. Έτσι, από Μαθητές τού Χριστού έγιναν Απόστολοι. Τους είπε: «Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τα έθνη, βαπτίζοντες αυτούς εις το όνομα τού Πατρός και τού Υιού και τού Αγίου Πνεύματος, διδάσκοντες αυτούς τηρείν πάντα όσα ενετειλάμην υμίν» (Ματθ. κη΄, 19-20). Αυτό σημαίνει ότι οι Απόστολοι έπρεπε να μαθητεύσουν όλα τα Έθνη με το να τους βαπτίζουν στο όνομα τού Τριαδικού Θεού και να τους διδάσκουν να τηρούν όλες τις εντολές τού Χριστού. Αυτό έγινε μετά την Πεντηκοστή που έλαβαν το Άγιον Πνεύμα.

Ακόμη, και ο Απόστολος Παύλος κλήθηκε από τον Χριστό στο αποστολικό αξίωμα με την εμφάνισή Του σε αυτόν. Στην συνέχεια το Άγιον Πνεύμα σε λειτουργική σύναξη τών Χριστιανών στην Αντιόχεια έδωσε εντολή να ξεχωρίσουν τον Βαρνάβα και τον Σαύλο-Παύλο να πορευθούν στα Έθνη για να κηρύξουν τον Χριστό (Πρ. ιγ΄, 2-3). Ο ίδιος δε ο Απόστολος Παύλος γράφει ότι έλαβε από τον Χριστό Χάρη και αποστολή να κηρύξη «εις υπακοήν πίστεως εν πάσι τοις έθνεσιν υπέρ τού ονόματος αυτού» (Ρωμ. α΄, 5). Έτσι, οι Απόστολοι επορεύθησαν και εκτός τής Παλαιστίνης στους Εθνικούς και «έως εσχάτου τής γης» (Πρ. α΄, 8). Ομιλούσαν στους ανθρώπους, εκείνους που πίστευσαν τους βάπτιζαν και τους καθοδηγούσαν στο να τηρούν τις εντολές τού Χριστού και να ζουν κατά Χριστόν. Σε κάθε τόπο άρχιζε να λειτουργή η Εκκλησία με το Βάπτισμα, την θεία Ευχαριστία, την κοινωνία τού Σώματος τού Χριστού και την τήρηση τών εντολών Του.

Όμως, δεν μπορούσαν να μένουν μόνιμα σε έναν τόπο, επειδή έπρεπε να κηρύττουν παντού, άλλωστε αυτήν την εντολή είχαν λάβει. Οπωσδήποτε είχαν μέριμνα για τις Εκκλησίες που δημιουργούσαν, το ζητούσαν και οι ίδιοι οι Χριστιανοί, γι’ αυτό έστελναν επιστολές, αφ’ ενός μεν για να τους καθοδηγήσουν στην κατά Χριστόν ζωή, αφ’ ετέρου δε για να απαντήσουν στα ερωτήματά τους και να επιλύσουν τα προβλήματα που ανέκυπταν στις πρώτες αυτές κοινότητες. Έτσι, εγράφησαν οι Επιστολές από τους Αποστόλους. Μερικές Επιστολές διασώθηκαν και συμπεριελήφθησαν στα βιβλία τής Καινής Διαθήκης.

Οι Επιστολές αυτές διακρίνονται από τους αποστολείς τους, δηλαδή τους Αποστόλους Παύλο, Πέτρο, Ιωάννη, και τους Αδελφοθέους Ιάκωβο και Ιούδα. Επίσης, διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες: Είναι Επιστολές που εστάλησαν σε συγκεκριμένες Εκκλησίες, είναι Επιστολές που εστάλησαν σε συγκεκριμένα πρόσωπα και είναι Επιστολές που εστάλησαν σε όλους τους Χριστιανούς, οπουδήποτε βρίσκονταν, και χαρακτηρίστηκαν «Καθολικές» Επιστολές. Στην συνέχεια θα δούμε τις σωζόμενες Επιστολές τών Αποστόλων Παύλου, Πέτρου, Ιωάννου, και τών Αδελφοθέων Ιακώβου και Ιούδα.

Στην Καινή Διαθήκη περιλαβάνονται δεκατέσσερεις Επιστολές τού Αποστόλου Παύλου σε Εκκλησίες, ήτοι: Προς Ρωμαίους, δύο προς Κορινθίους, προς Γαλάτας, προς Εφεσίους, προς Φιλιππησίους, προς Κολοσσαείς, δύο προς Θεσσαλονικείς· ποιμαντικές Επιστολές δύο προς τον Τιμόθεον, μία προς τον Τίτον· ακόμη μία προς Φιλήμονα και μία Καθολική Επιστολή προς Εβραίους. Επίσης, στην Καινή Διαθήκη περιλαμβάνονται Επιστολές τού Αδελφοθέου Ιακώβου, δύο τού Αποστόλου Πέτρου, τρεις τού Αποστόλου Ιωάννου και μία τού Αδελφοθέου Ιούδα. Συνολικά στην Καινή Διαθήκη περιλαμβάνονται είκοσι μία (21) Επιστολές. Οι Επιστολές αυτές έχουν τον τύπον τών επιστολών που έστελναν οι άνθρωποι τότε. Αρχίζουν με την εισαγωγή, ακολουθεί το κύριο θέμα που αναπτύσσεται και τελειώνουν με τους ασπασμούς-χαιρετισμούς. Για παράδειγμα να αναφερθή η προς Ρωμαίους Επιστολή τού Αποστόλου Παύλου.

Στην αρχή αναγράφεται ο αποστολέας: «Παύλος, δούλος Ιησού Χριστού, κλητός απόστολος, αφωρισμένος (ξεχωρισμένος) εις ευαγγέλιον Θεού». Έπειτα καταγράφονται οι παραλήπτες: «Πάσι τοις ούσιν εν ῾Ρώμη αγαπητοίς Θεού, κλητοίς αγίοις». Και ακολουθεί μία ευχή: «Χάρις υμίν και ειρήνη από Θεού πατρός ημών και Κυρίου Ιησού Χριστού» (Ρωμ. α΄, 1-7). Στην συνέχεια ο Απόστολος Παύλος αναπτύσσει τα θέματα που επιθυμεί ή είναι ανάγκη να γραφούν και στο τέλος γράφονται οι χαιρετισμοί: «Ασπάσασθε Πρίσκιλλαν και Ακύλαν» κλπ., «ασπάζονται υμάς» και αναφέρονται τα ονόματα τών συνεργών του, και καταλήγει με την αποστολική ευλογία: «Η χάρις τού Κυρίου ημών Ιησού Χριστού μετά πάντων υμών· αμήν» (Ρωμ. ιστ΄, 1-24). Σε αυτό το τμήμα τών Επιστολών δίνονται σημαντικές πληροφορίες για τους συνεργάτες τού Αποστόλου Παύλου και τους γνωστούς του.

Στην συγκεκριμένη αυτή Επιστολή, δηλαδή στην προς Ρωμαίους Επιστολή, στο τέλος, στο μέρος που γράφονται οι χαιρετισμοί υπάρχει και μια παρέμβλητη φράση: «Ασπάζομαι υμάς εγώ ο Τέρτιος, ο γράψας την επιστολήν εν Κυρίω» (Ρωμ. ιστ΄, 22). Από αυτό φαίνεται ότι ο Τέρτιος ήταν ένας «υπογραφεύς» τού Αποστόλου Παύλου, δηλαδή ο Απόστολος Παύλος υπαγόρευσε την επιστολή και ο Τέρτιος την κατέγραψε, γι’ αυτό ερμηνεύει ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος «ου μικρόν και τούτο εγκώμιον υπογραφέα είναι Παύλου». Δηλαδή, οι Απόστολοι ή έγραφαν ιδιοχείρως τις επιστολές ή τις υπαγόρευαν σε κάποιον, διότι την εποχή εκείνη δεν υπήρχαν τα σύγχρονα σε μάς μέσα γραφής. Όταν θέλουμε να δούμε το περιεχόμενο τών επιστολών, θα εντοπίσουμε ότι η βασική δομή τους είναι αυτή που ακολουθούσαν στο κήρυγμά τους, όπως το βλέπουμε στο κήρυγμα που έκανε ο Απόστολος Πέτρος την ημέρα τής Πεντηκοστής, ότι ο Χριστός είναι ο αληθινός Θεός, τον Οποίον αναφέρουν οι Προφήτες, Αυτός δίδαξε, έπαθε, αναστήθηκε και πρέπει να πιστεύσουν σε αυτόν, αφού πρώτα μετανοήσουν, και θα δεχθούν το Άγιον Πνεύμα.

Επί πλέον, επέλυαν διάφορα προβλήματα που ανέκυπταν στις κατά τόπους Εκκλησίες, έδιναν τις κατάλληλες συμβουλές, ερμήνευαν ακόμη περισσότερο αυτά που είχαν κηρύξει στις Εκκλησίες, τους στερέωναν στην κατά Χριστόν ζωή, επέλυαν ερωτήματα που είχαν και γενικά τους καθοδηγούσαν στην νέα ζωή τους. Θα καταγράψω ένα διάγραμμα βασικών θεμάτων που περιλαμβάνονται στις Επιστολές τών Αποστόλων. Τονίζεται ότι ο Χριστός είναι αληθινός Θεός, «ο Κύριος τής Δόξης» που εμφανιζόταν στους Προφήτες τής Παλαιάς Διαθήκης, ο Οποίος ενηνθρώπησε για να νικήση την αμαρτία, το κράτος τού θανάτου και τού διαβόλου και ότι αυτός ο Χριστός αποκαλύφθηκε σε αυτούς, αφού οι Απόστολοι είχαν ζωντανή εμπειρία τής Θεότητος τού Χριστού, που είναι αυτή η ίδια η Βασιλεία τού Θεού. Δηλαδή, τα όσα γράφουν είναι εμπειρικά. Τονίζεται ότι ο Χριστός είναι ανώτερος από τους αγγέλους, τον Μωϋσή, τους Αρχιερείς τής Παλαιάς Διαθήκης, τους Προφήτες, και η λατρεία που Αυτός έφερε είναι ανώτερη από την λατρεία τής Παλαιάς Διαθήκης.

Έπειτα, παρουσιάζεται ότι ο Χριστός είναι η κεφαλή τής Εκκλησίας, και η Εκκλησία είναι το ένδοξο Σώμα Του, που σημαίνει ότι οι Χριστιανοί ως μέλη τής Εκκλησίας ανήκουν στο Σώμα Του, έχουν ποικίλα χαρίσματα, τα οποία πρέπει να προσφέρονται στον Θεό για την δόξα Του. Ακόμη, αναπτύσσεται η διδασκαλία ότι η ένταξη στο Σώμα τού Χριστού γίνεται με το Βάπτισμα, το οποίο είναι συμμετοχή στον θάνατο και την ανάσταση τού Χριστού, δηλαδή όσοι βαπτίζονται συνδέονται με τον Χριστό, όπως τα μέλη στο σώμα τού ανθρώπου, είναι καινοί άνθρωποι, έχουν αποβάλει τον παλαιό άνθρωπο με τα πάθη και τις αδυναμίες του και ζουν την νέα εν Χριστώ ζωή. Αυτή η νέα ζωή λέγεται υιοθεσία Χριστού και αυτό εκφράζεται με πολλά χαρίσματα, ήτοι χαρίσματα θεολογίας, προφητείας, θαυματουργίας, και το βασικό χάρισμα είναι η αδιάλειπτη προσευχή στην καρδιά. Έτσι, οι Χριστιανοί βεβαιώνονταν εμπειρικά ότι ήλθε μέσα στην καρδιά τους η Βασιλεία τού Θεού.

Επί πλέον, αυτό σημαίνει ότι ως μέλη τού Σώματος τού Χριστού έχουν υποχρέωση να ζουν την νέα ζωή, να αισθάνονται την κάθε αμαρτία ως αμαρτία στο Σώμα τού Χριστού και γι’ αυτό πρέπει συνεχώς να μετανοούν, να μη δημιουργούν σχίσματα στην Εκκλησία και να σέβεται ο ένας τον άλλον, να ζουν κατά Χριστόν. Επίσης, γράφεται ότι ο Χριστός θα έλθη κατά την Δευτέρα Του Παρουσία μέσα στην δόξα Του, θα αναστηθούν όλοι οι νεκροί, όσοι ζούσαν κατά Χριστόν θα συμμετάσχουν μέσα στην δόξα Του αιωνίως, στην Βασιλεία τού Φωτός. Δεν είναι δυνατόν να παρουσιασθούν τα βασικά νοήματα τών Επιστολών τών Αποστόλων στις Εκκλησίες και τους Χριστιανούς, αλλά εκείνο που πρέπει να τονισθή είναι ότι είναι κείμενα θεολογικά, καρπός εμπειρίας τών Αποστόλων, και με αυτά ποίμαιναν τους Χριστιανούς για να ενωθούν με τον Χριστό από τώρα και στους αιώνες.

Ο Μητροπολίτης

+ Ο Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιερόθεος

 

Μέρος 9ο και τελευταίο: Η Αποκάλυψη τού Ιωάννου. Περιεχόμενο τού βιβλίου

Δημιουργία αρχείου: 3-9-2025.

Τελευταία μορφοποίηση: 5-9-2025.

ΕΠΑΝΩ